31.01.2019, 14:50 547

31.01.2019 - ŞEREF’ÜL MEKÂN BİL MEKİN

Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, belediye başkan adayları tanıtım programındaki (31. Mart.2019) konuşmasını dinlerken ifade ettiği bir sözü bana 3 yıl önce yazmış olduğum bir köşe yazısının başlığını hatırlattı.

Şöyle diyordu Sayın Cumhurbaşkanı,

“Şeref’ül mekân bil mekin. Yani, bir mekânın şerefini yücelten orada yaşayanlardır.”

Işık tutması temennisiyle… İyi okumalar.

***

ŞEREF’ÜL MEKÂN BİL MEKİN

Saçına ak düşmüş olanlar ancak hatırlar, Kapalı Çarşı’nın küçük kardeşi, Şıra (Şire) Meydanı’nın eski halini… Eskiye dair pek bir şey kalmasa da adından gayrı…

Yıllar öncesinin küçük ama işlevli bu sevimli meydanının dikkate değer mimarı planı, çevresinin kaotik ve dağınık halinin arkasında saklanmış, utangaç bir halde şimdilerde…

Alanın darlığından “azami tasarruf prensibi” ne riayet edilmiş, geometrik açıdan altıgen tasarlanmış meydan… Ve her köşesinden kendine özgü altı dar yolla açılmış sokaklara… Hanlara, Sobacılara, Çanakçılara, Heybecilere…

Meydanın tam ortasında, bir zamanlar “teşhir meydanı” bulunurdu. 

Yerden yarım metre yükseklikte. Çardak kamelya benzeri bir alan…

Bu alanda, köylerden getirilen pestiller, orcikler, dut ve üzüm pekmezleri, tereyağı, yoğurt vb. ürünler pazarlanırdı köylülerce… Mide ülseri olan rahmetli babama dut pekmezi aldığımı hatırlarım o günlere dair…

Artık ne o günleri yaşatacak tatlar kaldı ürünlerde, ne de o özlemi giderecek “teşhir meydanı”.

Söküp atılmış bu kültür hazinesi…

Yerine eğreti bir “Karaçalı Çeşmesi” koyulmuş. Sanki tüm bu olanların üstüne bir bardak soğuk su için, dercesine…

Kültürel zenginliğimize ait şirin ve işlevli bir meydandı, Şıra meydanı…

Her saçına ak düşmüş hatırlamaz onun bu sevimli eski halini… Adından gayrı…

                                                                             *****

50 yıl öncesi şehrin merkezi, Şıra meydanının kuzey batı yönündeki dar sokaktan çıkılan Cumhuriyet Meydanı’ydı. Namı değer Bit Pazarı.

Bir- iki katlı pejmürde binalarıyla şıra meydanının yitik haliyle uyum içinde bu meydan… Kendisine tepeden bakan Saray Camisinden ölüm haberini duyuracak “Sela”yı beklercesine…

Meydanda bu bohem dokuya uymayan tek yapı “Saray Cami”dir. Şehrin merkezinde bulunan, mimari karakteriyle kültürel bir miras kabul edilebilecek düzeyde olan eski Hapishane binası ve bitişiğindeki Hapishane Cami’nin yerine yıkılıp yapılan Saray Cami... Bu kültürel miras ta korunup kollanacağına, müze yapılacağına “teşhir meydanı” gibi sökülüp atılmış, yitip gitmiş sessiz sedasız…

Yerine ise kendinizi geri kalmış, Ortadoğu ülkelerinin herhangi birinde sandığınız bir yer altı çarşısı yapılmış… Üzerine de haşmeti ve güzelliği ismiyle sınırlı bir Cami… Saray Cami…

                                                                            *****

Cami avluları kamusal ortak mekân işlevini yürütmüştür, tarih boyunca… Hem dinsel gereksinimlerin yerine getirildiği hem de sosyal ilişkilerin geliştirildiği yerler olmuştur. Devlet adamları, bilim insanları halkla yüz yüze bu mekânlarda görüşmüş, uzun uzadıya sohbet etmiştir, hep…

Çok daha önemlisi, ruhani boyuttan, dünyevi boyuta yumuşak geçiş yerleridir, durak yerleridir, avlular…

Külliye adıyla inşa edilen, nitelikli yapıların odağında hep cami olmuştur…

İmaret, hamam, han, çeşme, şadırvan devamında gelmiştir, tamamlayıcı olmuştur bu binalar… Bu incelikle, bu hassasiyetle yapılmıştır… Bu eserleri ortaya çıkaranların keskin zekâlarının ve hassas gönüllerinin ürünüdürler bu yapılar…

Saray Cami’nin avlusunda gölgesinden faydalanacak bir ağaç göremezsiniz, ne de ruhunuzu okşayacak bir çiçek? Oturup sohbet edilecek bir tek tabure de bulamazsınız… Kuru ve soğuk bir avludur sadece…

Kendisini ortaya koyanların gönüllerini yansıtır bu haliyle…

“İnsanın en büyük fazileti şehir kurmasıdır” der, Eflatun bin yıl önce…

Saray Cami’nin önünden geçerken hatırlarım hep…

Bir deyim vardır.

“Şeref’ül mekân bil mekin” Bir mekânın şerefini yücelten orada yaşayanlardır.

Yorumlar (3)
ZEYNEL ABİDİN İLASLAN 3 yıl önce
Nede güzel inceden inceye, teferruatlı kaleme almışsın flim şeridi gibi gözümün önünden hepsi geçti. Nostaljik bir anı. Yitip gitti kadim değerlerimiz...
Zafer aslan 3 yıl önce
Çok güzel bir yazı...degerli tespitleriniz için çok teşekkürler... kaleminize sağlık
Atac Sosyal 3 yıl önce
Geçmişi ve günümüzü muazzam irdeleyip yorumlayarak günümüze ve geleceğimize kılavuzluk yapıp ışık tutuyorsunuz. Gönlünüze, kalemine sağlık
Namaz Vakti 04 Aralık 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 14 33
2. Man City 14 32
3. Liverpool 14 31
4. West Ham 14 24
5. Arsenal 14 23
6. Tottenham 13 22
7. M. United 14 21
8. Wolverhampton 14 21
9. Brighton 14 19
10. Leicester City 14 19
11. Crystal Palace 14 16
12. Brentford 14 16
13. Aston Villa 14 16
14. Everton 14 15
15. Leeds United 14 15
16. Southampton 14 15
17. Watford 14 13
18. Burnley 13 10
19. Norwich City 14 10
20. Newcastle 14 7
Takımlar O P
1. Real Madrid 15 36
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 15 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Granada 15 15
16. Deportivo Alaves 15 14
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@