14.06.2021, 12:15 104

Değer Çelmecesi

İktisat biliminde tarih boyunca birçok filozof ve iktisatçıyı meşgul etmiş oldukça meşhur bir paradoks mevcuttur. “Elmas-Su Paradoksu”. Diğer ismiyle “değer çelmecesi”. Bu paradoks değer-fayda çatışmasına dayanır. Suyun elmastan daha faydalı olduğuna kuşku yoktur. O halde nasıl olur da elmas sudan daha değerli olabilir? Bu paradoksu fark edenler, değerin fayda ile açıklanamayacağı sonucuna varmışlar, daha sonra burada karşılaşılan açmazın, toplam fayda ile marjinal faydayı (fiyat) karıştırmaktan kaynaklandığı anlamışlardır. Sorunun açıklanması ancak marjinal fayda ilkesinin ortaya atılmasından sonra kolaylaşmıştır. Bir malın veya hizmetin değeri ve fiyatı toplam faydası ile değil marjinal faydası ile tayin edilir denilmiş ve neticenin marjinal fayda olduğu konusunda uzlaşı sağlanıp paradoksun çözümlendiğine inanılmıştır. Fakat asıl paradoks, insanın yaşamını devam ettirebilmesi adına temel bir gereksinim olmayan, doğrudan herhangi bir yararı bulunmayan elmas parçasının marjinal faydasına bu kadar yüksek değer biçen insan psikolojisidir. Yani kolay ulaşılabilen şeyler çok daha hayati, çok daha vazgeçilmez olsalar bile insan nezdinde daha kıymetsiz olabiliyor. Her ne kadar Adam Smith bu paradoksu mesele haline getirip İktisat biliminin argümanlarıyla çözümlemeye çalışsa da insanın sahip olduğu daha pek çok şeye bu tavrı takındığını fark ettiği bir an olmuştur eminim. Kolay elde edilenin kıymetsizliği…İnsanın bu tutumu “bir şeyin değerini belirleyen ona harcanan emektir” düşüncesinin bir ürünü sanırım.

 İnsan çoğu zaman daha çok emek harcadığı şeyi kıymete bindirme eğilimindedir. Üstelik uğrunda çabalayıp ter akıttığı o şeye ister ulaşsın ister ulaşamasın…Oysa biraz dikkatli düşünüldüğünde mantıklı olan çaba harcamaya, yorulmaya gerek kalmadan hali hazırda zaten var olan şeylerin daha çok sevilmesi, kıymete bindirilmesi değil midir? Çabasız sahip olduğumuz her şey buna dahildir. Sabah uyununca güne eforsuz bir şekilde açılan gözlerimiz, bizi istediğimiz her yere götüren ayaklarımız, sağlığımız, soluduğumuz hava, şu nasıl olsa bol diye fütursuzca kullandığımız su, daha doğuştan itibaren sevgilerine zahmetsiz sahip olduğumuz ailemiz… Gerçekten de bunlara zahmetsiz sahip olduğumuz için, etrafımızda bolca bulundukları için değerlerini düşürmek akıl kârı mıdır?

Şimdilerde etrafımızda olup bitenlere çok değil şöyle az bir göz attığımızda çoğu sorunun kaynağının bir şekilde bu kıymet bilmezliğe çıktığı kolayca fark edilebilir oysaki. Marmara denizi ölüyor! Soluduğumuz hava her geçen gün biraz daha kirleniyor! Atılan çöpler toprağı zehirliyor! X kişisi eşini falan anlaşmazlık nedeniyle öldürdü! Ve sayısını çoğaltabileceğimiz tonlarcası… Neredeyse her gün bu manşetleri okuyunca “Modern dünyanın asıl yoksulluğu kıymet bilir insanların azlığıdır.” diyen Yusuf Genç’e hak vermeden edemiyor insan. Sadece ihtiyacıyla kıvrandığı, çok isteyip çok emek verdiği şeylerin en değerli olduğuna inanmak gibi bir yanılgıya düşüyor. Zamanını, sevgisini, dikkatini zaten elinin altında bulunanlara vermeyi kayıp olarak görüyor belki de ve bu nedenle kolayca elden çıkarıyor. Bu kıymet bilmezliğin nelere mâl olabileceğini hesap bile etmeden üstelik…

“Varlığın kıymetini ancak yoklukta anlamak” denen o acımasız gafleti hiç tecrübe etmemek dileğiyle…

Yorumlar (5)
BÜLENT tOPALOGLU 2 ay önce
Sayın ZehraÇiçek yazılarınızı ilgiyle okuyor ve istifade ediyorum.teşekkür ederim.
Ali Rıza ÖZDEMİR 2 ay önce
Tebrik ediyorum fark edilmesi gerekeni fark ettiriyorsunuz.
hıdır gençer 2 ay önce
kalemine sağlık.
Zülküf 1 ay önce
Emeğine sağlık, kıymetini bilmediğimiz değerleri hatırlatan çok güzel bir yazı
35°
az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Selçuk Öztürk ve yönetimi “İstifa” Etmeli mi, Etmemeli mi?
Selçuk Öztürk ve yönetimi “İstifa” Etmeli mi, Etmemeli mi?
Namaz Vakti 29 Temmuz 2021
İmsak 03:35
Güneş 05:15
Öğle 12:35
İkindi 16:26
Akşam 19:44
Yatsı 21:17
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 0 0
2. Alanyaspor 0 0
3. Altay 0 0
4. Antalyaspor 0 0
5. Beşiktaş 0 0
6. Karagümrük 0 0
7. Fenerbahçe 0 0
8. Galatasaray 0 0
9. Gaziantep FK 0 0
10. Giresunspor 0 0
11. Göztepe 0 0
12. Hatayspor 0 0
13. Başakşehir 0 0
14. Kasımpaşa 0 0
15. Kayserispor 0 0
16. Konyaspor 0 0
17. Rizespor 0 0
18. Sivasspor 0 0
19. Trabzonspor 0 0
20. Malatyaspor 0 0
Takımlar O P
1. Adanaspor 0 0
2. Altınordu 0 0
3. Ankara Keçiörengücü 0 0
4. Ankaragücü 0 0
5. Erzurumspor 0 0
6. Balıkesirspor 0 0
7. Bandırmaspor 0 0
8. Boluspor 0 0
9. Bursaspor 0 0
10. Denizlispor 0 0
11. Eyüpspor 0 0
12. Gençlerbirliği 0 0
13. Kocaelispor 0 0
14. Manisa FK 0 0
15. Menemenspor 0 0
16. Samsunspor 0 0
17. Tuzlaspor 0 0
18. Ümraniye 0 0
19. İstanbulspor 0 0
Takımlar O P
1. Arsenal 0 0
2. Aston Villa 0 0
3. Brentford 0 0
4. Brighton 0 0
5. Burnley 0 0
6. Chelsea 0 0
7. Crystal Palace 0 0
8. Everton 0 0
9. Leeds United 0 0
10. Leicester City 0 0
11. Liverpool 0 0
12. Man City 0 0
13. M. United 0 0
14. Newcastle 0 0
15. Norwich City 0 0
16. Southampton 0 0
17. Tottenham 0 0
18. Watford 0 0
19. West Ham 0 0
20. Wolverhampton 0 0
Takımlar O P
1. Deportivo Alaves 0 0
2. Athletic Bilbao 0 0
3. Atletico Madrid 0 0
4. Barcelona 0 0
5. Cádiz 0 0
6. Celta de Vigo 0 0
7. Elche 0 0
8. Espanyol 0 0
9. Getafe 0 0
10. Granada 0 0
11. Levante 0 0
12. Mallorca 0 0
13. Osasuna 0 0
14. Rayo Vallecano 0 0
15. Real Betis 0 0
16. Real Madrid 0 0
17. Real Sociedad 0 0
18. Sevilla 0 0
19. Valencia 0 0
20. Villarreal 0 0
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@