10.09.2020, 11:13 71

HAYATTAN HİKÂYEYE: SÖĞE

Geçen haftaki yazımızda Zonguldak-Devrekli dost insan İbrahim Tığ’ın Kiraz Aldım Dikmeden isimli kitabını ele almıştık. Bu haftaki konumuz, yine Tığ’ın bu kez Söğe adlı hikâye kitabı.

Kadir İncesu, İbrahim Tığ’ın senelerdir yayınlamakta olduğu Şehir dergisinin 134. (Kasım 2019) sayısında İbrahim Tığ’la yaptığı mülakatına şu girizgâhı koyar:

“İbrahim Tığ, şair, yazar, gazeteci, araştırmacı. Bölge Haber gazetesi ile Şehir dergisi çocukları gibi. Araştırmaları, şiirleri ve öyküleri ile öncelikle Devrek’in kültürünü yaşatmaya çalışıyor. Tığ’ın ana kaynağı Devrek.”

Gerçekten öyledir. İbrahim Tığ, evvela gazetesi ve dergisi ile Devrek’e ışık sunmakta, Devrek’i Türkiye gündemine, edebiyat-sanat dünyasına taşımaktadır. Akabinde çok büyük bir vefa örneği göstererek gencecik yaşında hayata veda eden Rüştü Onur’u, hakkında kitaplar yazarak, şiirlerini, hatıralarını derleyip bastırarak gün yüzüne çıkarmıştır. Bu da yetmemiş, Devrek türkülerine el atmış; onları araştırıp derlemiş ve kitaplaştırmış, başka illere mal edilen kimilerini gereken yerlere başvurarak Devrek repertuarına kazandırmıştır.

Bunların da haricinde o, yazdığı hikâyelerinde bile Devrek’i, Devrek’in yer-yöre ve köylerini ele almış; hiç değilse Devrek’in insanını hikâyelerine kahraman seçmiştir. Edip Cansever, “İnsan yaşadığı yere benzer”; Kadir İncesu da “Tığ’ın ana kaynağı Devrek” derken çok haklıdırlar.

Elimde İbrahim Tığ’ın 2019 ortalarında basılmış “Söğe” isimli hikâye kitabı var. Biz merak etsek de “söğe” hakkında kitap boyunca bilgi vermiyor yazar. Kitapta bu isimle bir hikâye de yok. Kiraz Aldım Dikmeden / Devrek Türküleri kitabının Devrek Ağzı Sözlüğü’nde (s.187) şu açıklama var:

“Söğe/söye: Ocaklığın yan duvarlarına konulan çıkıntı taşı, lamba, çıra ve kandil koymaya yarar.”

Elbet doğrusunu İbrahim Tığ bilir ve bilecektir. Fakat biz yine de bu izahı yerinde ve yeterli bulmamış olmalıyız ki okurken bir not düşmüşüz yanıbaşına; “Bence” demişiz, “bacanın yan duvarına konulan çıra, dındik, idare lambası. Bazı yörelerde şinanay. Söğe kitabının kapağındaki ilkel aydınlatma aracı.”

Gerçekten de Vedat Akdamar’ın kapak tasarımında bizim buralarda “dındik” denilen çıra/söğe resmini görüyoruz. Bu arada, Elazığ’da ikinci kez yayını başlatılan Dındik mizah dergisi sahibi Ekrem Katı’ya ve yayın ekibine de başarılar diliyoruz.

Kitabın “Söğe” ismi mevzuunda Mehmet Özçataloğlu’nun da takıntısı var. “Şehir” sayfalarında okuduğumuz 10.12.2019 tarihli günlüğünde diyor ki Özçataloğlu; “Söğe, ilginç bir isim. Ne anlama geliyor, henüz öğrenemedim. Ama mutlaka öğrenirim.”

Kitabın arka kapağına Hüseyin Alemdar’dan yapılan alıntıda bize yakın bir görüşü olmalı ki; “Söğe, ev girişlerinde, sofalarda, odalarda her kandilde ışısın” demiş Alemdar.

İnternete girdiğimizde, orada “söve” kelimesine dair verilen bilgiler Tığ’ın tarifine daha yakın geldi bize.

İbrahim Tığ’ın hikâyelerine gelince; Karabayır’dan sonra bu ikinci hikâye kitabı yazarın. “Şair olarak tanırdım İbrahim Tığ’ı, gazeteci kimliğinin de önündedir şairliği” diyor Mehmet Özçataloğlu güncesinde. Devam ediyor sonra; “Öykü yazdığını da bilirdim ama Fakir Baykurt’un Anadolu’sunun tadını aldım öykülerinde toplu halde okuyunca.”

Kadir İncesu’ya verdiği mülakatının bir yerinde;

“Ben yaşadıklarını yazan biriyim. Köyde geçen çocukluğum, ahşap eski evimiz, tarla, bağ bahçe, yaşamımızın bir parçası hayvanlarımız. Bunun yanında sosyal dayanışma, konu komşu ilişkileri… Kısacası gözlem ve yaşadıklarımız” diyor Tığ.

“Yerel kültürden beslenen bir şair ve yazar” olan İbrahim Tığ’ın öykücü/lük anlayışını da kendi ifadesi ile aktaralım istiyoruz;Toplumcu-gerçekçi bir çizgide ele aldığım bu öykülerimde yine küçük insanları, köy insanlarını günümüz insanıyla kıyaslaması olanağı sundum okuyucuya.”

Söğe’deki öyküleri okuduğunuzda hiç yabancılık çekmiyorsunuz. Ordaki kahramanlar sizin köyünüzden, mahallenizden, sokağınızdan biri gibi geliyor size. Kimisi tebessüm ettiriyor, güldürüyor; kimisi üzüyor, hüzne boğuyor. Kimi zaman öykünün bitmesini istemiyorsunuz (s.10, 27), kimi zamansa, böyle mi bitmeliydi bu öykü (s.20, 32, 58, 84) demekten kendinizi alamıyorsunuz.

Şair olarak tanırdım İbrahim Tığ’ı, diyor ya Özçataloğlu, haklı. Hikâyelerini okurken bunu rahatlıkla seziyor, sezinliyorsunuz Söğe’de. Mesela açın okuyun “Hüzün” (s.11) adlı hikâyesini Tığ’ın. Göreceksiniz ki Yitik Zaman Düşleri’ndeki “İki Kadeh” (s.50) şiiriyle iç içe örmüş, örgülemiş bu öyküsünü.

Uykusuz Gelin’e (s.15) acılı bir lezzet katmış mesela. Kasaba (s.39), baştan sona bir kasaba, köy, taşra şiiri. Fare İlacı’nda (s.44) takma adı Aslan olan kahramanın, çocukları hakkında; “İki tanesi öldü de ne oldu? Bir iki sızlandık, unuttuk gitti” demesine akıl erdiremiyorsunuz. Fare ilacını asıl bu içmeden sarhoşun boğazına boca edesiniz geliyor.

Haşim (s.77), sosyal içerikli toplumsal bir öykü. Bir sessiz çığlık! Bence, kendisini yazmış Tığ bu öyküsünde, kendi duygu ve düşüncelerini kaleme çekmiş. Haşim’in şahsında medya çalışanlarının iş, duygu, düşünce dünyasına söğe tutmuş bir anlamda.

Daha aydınlık söğelerde buluşmak ve okumak temennisi ile…

Yorumlar (0)
hafif yağmur
Namaz Vakti 28 Şubat 2021
İmsak 05:29
Güneş 06:50
Öğle 12:41
İkindi 15:49
Akşam 18:21
Yatsı 19:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 26 54
4. Trabzonspor 26 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Ankara Keçiörengücü 24 39
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 26 50
3. Leicester City 26 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 26 44
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 24 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 26 33
14. Southampton 25 30
15. Burnley 26 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 24 52
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 24 37
8. Levante 25 32
9. Athletic Bilbao 24 30
10. Celta de Vigo 25 30
11. Granada 24 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 23 21
20. Huesca 25 20
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@