26.01.2020, 21:27 88

KAHVE, BİR FİNCANINA KIRK YIL HATIR SIĞDIRDIK -3-

Öncelikle 24.01.2020 Cuma günü saat 20.55’te ilimizde meydana gelen depremden dolayı hepimize geçmiş olsun.

Geçmiş olsun Elazığ… Geçmiş olsun Malatya… Geçmiş olsun Türkiye…

Cenab-ı Hakk, beterinden muhafaza etsin.

Vefat edenlere Allah’tan rahmet ve yakınlarına sabr-ı cemil, yaralılara da acil şifalar diliyorum.

Kıyametin bir küçük provası olan zelzele/deprem ve benzeri afetlerden Peygamberimiz (s.a.v.)’in duasıyla Allah’a sığınıyorum:

Allah’ım, önümden, arkamdan, sağımdan, solumdan, gökten ve yerden gelecek bütün felaketlerden beni koru.

Allah’ım, bizi, bizleri, milletimizi, ülkemizi ve bütün İslam âlemini de koru. Âmin

KAHVE, BİR FİNCANINA KIRK YIL HATIR SIĞDIRDIK -3-

Gönül ne kahve ister ne kahvehane
            Gönül sohbet ister, kahve bahane

Daha önceki iki yazımızda kahvenin tarihi serüveninden ve Türk Kahvesi’nden bahsetmiştik.

Üçüncü ve son yazımızda ise Türk edebiyat ve folklorundaki önemli yerinden bahsetmek istiyorum.

Kahve; Türk kahvesi, adıyla tarihin sayfalarına ve farklı kültürlere yerleşmiş, kabaran gönlümüz gibi fincanlara köpük köpük dolarak, sosyal hayatımızı da derinden etkilemiştir.

Kültürümüzde kahve öylesine geniş bir yer edinmiştir ki, benzetme yoluyla bir renge bile isim olmuştur; “kahve-rengi.

Kahve içmek Türk halkı için o kadar büyük önem taşır ki, dilimizdeki “kahvaltı” kelimesi “kahve-altı” sözcüklerinin bir araya gelmesiyle ortaya çıkmıştır.

Kahve, fermanlara ve fetvalara bile konu olmuştur.

Kahve, kültürümüzün ayrılmaz pir parçası alarak yüzyıllar içinde atasözlerimize, şiirlerimize, deyimlerimize, mânilerimize, bilmecelerimize, türkülerimize, şarkılarımıza ve fıkralarımıza girmiştir. 

16. yüzyıl şairleri, kahveyi “bâis-i cem’-i ârifan” ve “mürde cisme can katan” bir içecek şeklinde tanıttıkları gibi, Osmanlı tarihçileri de kahvehaneleri “mekteb-i irfan” ve “mecma-ı irfan” diye vasıflandırmıştır.

Kahve, halk arasında;

Ehl-i keyfin, taze keyfini, kim tazeler

Taze elden, taze pişmiş taze kahve tazeler.

Divan edebiyatımızda;

Kahve-i rû-siyehi bun sanur idüm Nâmî

Meger ol rind-i Üveysî imiş aslı Yemenî” (Nâmî)

Mîrâs olur idi Yemen iklîmi Lebîbâ

Hâkinde biten kahveye fincân oluversem.” (İsmail Ünver)

Manilerimize;

Kahvelerim pişti, gel.
Cezvelerim taştı, gel
İyi günün dostları,
Kötü günüm geçti, gel.

Atasözlerimize;

Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı var”,

Gönül ne kahve ister ne kahvehane / gönül sohbet ister, kahve bahane”,

Yemen'e giden kahve götürmez.

Deyimlerimize;

Kahve dövücünün hınk deyicisi”,

Kahve tütün keyifler oldu bütün.

Bilmecelerimize;

Öğütülür buğday değil,

Rengi esmer Arap değil,

 Sulu pişer ekmek değil,

Köpüğü var sabun değil.

Masal içi tekerlemelerinde;

Konaraktan göçerekten,

Kahve tütün içerekten,

Lâle sümbül biçerekten.” 

Halk hikâyeleri tekerlemelerine;

Şaştım ağalar şaştım,

Meslek kalmadı dolaştım,

Âhirinde bir kahveciye yanaştım,

İki bardak ile bir fincanı kırdım da kaçtım.

Halk ozanlarımızın diline;

Sende birkaç mâdde vardır içene verir safâ

Gam kasâvet kalmaz aslâ kim içerse dâimâ

Hazm-ı ta'âm itmek içün seni halk itmiş Hudâ

Eylerim ben cân u dilden izzeti kahve sana.” (Şakirî) konu olmuş ve yerini almıştır.

Kahve, Şanlı Urfa’da; “Kahve Yemen’den gelir / Bülbül çemenden gelir”, “Sabah ile sabah ile / Kahve gelir tabak ile”,

Harput’ta; “Odasına vardım kahve pişirir / Kınalı parmaklar fincan devşirir”, 

İstanbul’da; “Bir fincan kahve olsam kırk yıl hatırım vardı / Ömrümü sana verdim, dönüp baksan ne vardı?” sözleriyle türkü ve şarkılarımızda yerini almıştır.

Nâbî’nin deyimiyle kahvenin ilk yudumunu höpürdeterek içmeli;

Dutup ke'sin kenârından nezâket-birle höpürdet

Desinler kahve içmekde bu emmi amma mâhir hâ!

Bir fıkra ile yazı dizimizi bitirelim.

Kahvecinin biri, sattığı kahveden zarar ediyormuş ama müşterilere bir şey söyleyemiyormuş. Bir gün müşterilerin görebileceği bir yere şu yazıyı asmış:

Kahve uzaktan gelir yolu ırak,

Elli yetmiyor yetmiş beş bırak.” Bunu gören müşterilerden biri, ertesi sabah kahvenin camına şu yazıyı asar:

Kahve uzaktan gelir yolu ırak,

Elli yetmiyorsa kahveyi bırak.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 27 Şubat 2021
İmsak 05:32
Güneş 06:53
Öğle 12:41
İkindi 15:48
Akşam 18:19
Yatsı 19:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 25 54
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Alanyaspor 25 42
6. Hatayspor 25 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 25 37
9. Antalyaspor 25 33
10. Göztepe 25 32
11. Konyaspor 25 31
12. Sivasspor 24 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 25 27
16. Kayserispor 25 25
17. Erzurumspor 25 25
18. Başakşehir 25 24
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 24 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 23 49
3. İstanbulspor 23 43
4. Altınordu 23 41
5. Adana Demirspor 23 39
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bandırmaspor 23 31
10. Bursaspor 23 31
11. Ümraniye 23 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 23 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 23 7
Takımlar O P
1. Man City 25 59
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 25 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 23 36
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 25 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 25 33
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 25 26
17. Newcastle 25 25
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 25 14
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Real Madrid 24 52
3. Barcelona 24 50
4. Sevilla 23 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 25 32
9. Athletic Bilbao 24 30
10. Granada 24 30
11. Celta de Vigo 24 29
12. Valencia 24 27
13. Osasuna 24 25
14. Cádiz 24 25
15. Getafe 24 24
16. Deportivo Alaves 24 22
17. Eibar 24 21
18. Real Valladolid 24 21
19. Elche 23 21
20. Huesca 24 19
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@