01.08.2021, 09:19 136

KIRIK CAM TEORİSİ

Hiç kırık camı olan bir binanın sağlam camlarından birini kırmak istediğiniz oldu mu? Ya da sadece bir camı kırılmış bir binanın önünden ertesi gün geçtiğinizde kırık cam sayısının neden arttığını merak ettiniz mi? Bu tür sorular, üzerinde çok fazla düşünülmeyecek şeyler gibi dursa da bir suç psikoloğu olan Philip Zimbardo’nun öğrencileriyle yaptığı deneyin sonucunda bu soruların bilimsel cevaplarına ulaşabilmek mümkün. Bahsi geçen deney şöyle gerçekleşiyor; Fakir ve suç oranı yüksek olan Bronx bölgesi ile yaşam standardı yüksek insanların yaşadığı Palo Alto bölgesine plakaları sökülmüş ve kaputu açık birer araç bırakılmış. Bronx’taki araç 3 gün içerisinde tüm parçaları sökülmüş ve yağmalanmış iken Palo Alto’daki araca kimse dokunmamış. Bunun üzerine Zimbardo ve öğrencileri ellerinde çekiç aracın yanına gitmiş ve kelebek cama ilk darbeyi indirmiş. Anında etrafa toplanan zengin ve beyaz insanlar aracı çok kısa bir zamanda kullanılmaz hale getirmişler. Kaynakta deneyi söyle sonuçlandırmış Zimbardo; “İlk camın kırılmasına izin vermemeniz gerek, aksi halde olacak kötü gidişatı engelleyemezsiniz” İşte bu deney suç psikolojisi literatürüne “Kırık Cam Teorisi” olarak geçer. Yine New York’un meşhur bir belediye başkanı da kendisine suçlarla mücadele edebilmeyi nasıl başardığı sorulunca benzer bir cevap verir; “Metruk bir bina düşünün. Binanın camlarından biri bile kırılsa ve siz o camı hemen tamir ettirmezseniz, çok kısa sürede oradan geçen herkes bir taş atıp binanın diğer tüm camlarını kırar. Ben ilk cam kırıldığında hemen tamir ettirdim. Bir elektrik direğinin dibine veya bir binanın köşesine birileri bir çöp bıraktığında o çöpü hemen oradan kaldırmazsanız herkes çöpünü oraya bırakır ve çok kısa bir sürede dağlar gibi çöp birikir. Ben ilk atılan çöpü kaldırttım.”

 Yani her şey önce küçük bir adımla, tek bir camın kırılması ile başlar ve eğer önlem alınmazsa diğer camları kırmaya çekinmeyen bir sürü insanla karşılaşılır. Çünkü cama ilk atılan taşa verilmeyen tepki herhangi bir yaptırımın veya otoritenin olmadığını gösterir ki bu da cesaretleri artırır. Bu teori, suçların ardındaki psikolojiyi anlamak için gerçekten güzel bir metafor. Peki bunu bireysel olarak ele alırsak, yani kişinin kendi içinde veya insanlarla olan ilişkilerinde kırdığı o ilk cama bakacak olursak? Her iki durum birbiriyle öyle güzel örtüşüyor ki teoriyi okur okumaz aklıma gelen ilk şey buydu. Kişinin yapmaması gerektiğini bildiği şeylere attığı ilk adım, kendisine koyduğu kuralları yıkmaya başladığı ilk an yani kırdığı ilk cam… Eğer kırılan o ilk cam irade gücü ile tamir edilmezse teoride geçtiği gibi diğer camların da kırılması işten bile olmuyor çoğu zaman. Yapmak istemediğimiz fakat zayıf anımızda “bir kereden bir şey olmaz” diyerek yaptığımız çoğu şeyin bir alışkanlığa dönüşmesi meselesi tam da bu teoriyi kanıtlar nitelikte bir durum değil mi? Sürekli kararlar alıp sonuca bir türlü ulaşamadığınız şeyleri düşünün; daha fazla alışveriş yapmamaya karar verdikten sonra dayanamayıp aldığınız şeyler, kilonuzu korumaya karar verdiğinizde yaptığınız kaçamaklar, hedeflerinize ulaşmak için oluşturduğunuz planın dışında hareket ettiğiniz anlar ve sayısı çoğaltılabilecek onlarca günlük rutin… İşte bizleri günün sonunda kötü, başarısız ve iradesiz hissettiren şey de tam olarak bu; verilen tavizler, kırılan ilk camlar. Fakat camların kırılmasının mutlak suretle engellenemeyeceği de bir gerçek. İşte bu noktada önemli olan ise verilen ilk tavizi ortadan kaldırmak, yapılan ilk açığı kapatmak yani bahsi geçen belediye başkanının dediği gibi “Ben ilk cam kırıldığında hemen tamir ettirdim.” diyebilmek. Onu şehrinde işlenen suçları engelleme konusunda başarıya ulaştıran bu tutum öyle sanıyorum ki bizleri de yapmak istediğimiz şeyler konusunda başarıya ulaştıracak.

Yorumlar (4)
Hıdır gençer 2 ay önce
Gayet güzel olmuş. Kalemine sağlık.
Ali Rıza ÖZDEMİR 2 ay önce
Güzel örnek sineklerle uğraşmaktansa bataklığı kurutmak misali tebrik ederim güzel bir yazı örneği olmuş.
Tahsin KAZAN 2 ay önce
Tebrikler
Zülküf 1 ay önce
Tebrikler çok güzel bir örnek. Kalemine sağlık
29°
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Selçuk Öztürk ve yönetimi “İstifa” Etmeli mi, Etmemeli mi?
Selçuk Öztürk ve yönetimi “İstifa” Etmeli mi, Etmemeli mi?
Namaz Vakti 16 Eylül 2021
İmsak 04:34
Güneş 05:58
Öğle 12:23
İkindi 15:54
Akşam 18:39
Yatsı 19:57
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 4 10
2. Trabzonspor 4 10
3. Fenerbahçe 4 10
4. Konyaspor 4 10
5. Galatasaray 4 8
6. Hatayspor 4 7
7. Karagümrük 4 7
8. Kayserispor 4 7
9. Altay 4 6
10. Malatyaspor 4 6
11. Alanyaspor 4 6
12. Göztepe 4 5
13. Kasımpaşa 4 5
14. Gaziantep FK 4 4
15. Antalyaspor 4 4
16. Sivasspor 4 2
17. Adana Demirspor 4 2
18. Rizespor 4 1
19. Başakşehir 4 0
20. Giresunspor 4 0
Takımlar O P
1. Ümraniye 5 15
2. Eyüpspor 5 12
3. Tuzlaspor 4 10
4. Manisa FK 5 9
5. Erzurumspor 5 9
6. Ankaragücü 4 8
7. Samsunspor 4 6
8. Bandırmaspor 5 6
9. Denizlispor 5 6
10. Menemenspor 5 6
11. Adanaspor 5 5
12. Bursaspor 5 4
13. Ankara Keçiörengücü 4 4
14. Kocaelispor 4 4
15. Altınordu 5 4
16. Gençlerbirliği 5 4
17. İstanbulspor 3 3
18. Boluspor 3 3
19. Balıkesirspor 3 3
Takımlar O P
1. M. United 4 10
2. Chelsea 4 10
3. Liverpool 4 10
4. Everton 4 10
5. Man City 4 9
6. Brighton 4 9
7. Tottenham 4 9
8. West Ham 4 8
9. Leicester City 4 6
10. Brentford 4 5
11. Crystal Palace 4 5
12. Aston Villa 4 4
13. Wolverhampton 4 3
14. Southampton 4 3
15. Watford 4 3
16. Arsenal 4 3
17. Leeds United 4 2
18. Burnley 4 1
19. Newcastle 4 1
20. Norwich City 4 0
Takımlar O P
1. Real Madrid 4 10
2. Valencia 4 10
3. Atletico Madrid 4 10
4. Real Sociedad 4 9
5. Athletic Bilbao 4 8
6. Sevilla 3 7
7. Barcelona 3 7
8. Mallorca 4 7
9. Real Betis 4 5
10. Elche 4 5
11. Osasuna 4 5
12. Rayo Vallecano 4 4
13. Villarreal 3 3
14. Levante 4 3
15. Espanyol 4 2
16. Cádiz 4 2
17. Granada 4 2
18. Celta de Vigo 4 1
19. Getafe 4 0
20. Deportivo Alaves 3 0
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@