CEMİL MERİÇ VE ELAZIĞ

Elazığ Cemil Meriç’in hayatında önemli bir dönüm noktasıdır. Hem resmi olarak ilk ataması Elazığ Lisesine yapılır, hem de ilk göz rahatsızlığı Elazığ askeri hastanede teşhis edilir.

1942 yılında Elazığ’a atandığında mecburi hizmetini yapmak üzere Elazığ’a gitmeye karar verir. Trenle Elazığ’a vardığında hatıralarını anlatır. Onu istasyondan kalacağı yere götürecek olan faytoncunun yolu uzatması, ondan daha fazla para istemesi gibi macera ile başlar Elazığ hayatı. Daha sonra Elazığ Lisesinde solcu komünist olması nedeniyle yaşadığı zorlukları anlatır.

Elazığ, Cemil Meriç için hem bir uyanışın başlangıcı hem de hayatı boyunca karanlıkta kalacağı kabus dolu günlerin başlangıcıdır. Gözlerinden her geçen gün daha fazla rahatsızlanan Cemil Meriç; Elazığ Askeri hastaneye gözlerinden muayene olmaya gider. Hastanede doktorlar ona aşırı miyop olduğu için askerlikten muaf olacağını söylerler. Gözlerinin ileride sorun çıkaracağını ilk defa Elazığ’da bu hastanede duyar.

Stajyerliğini burada tamamladıktan sonra Elazığ’dan ayrılır. Ayrılırken birçok arkadaşına fikir ayrılığı nedeniyle küskün ayrılır.

Cemil Meriç’in Elazığ ile ilgili bir başka şansızlığı daha var. İki çocuğunu Doğumdan sonra Elazığ’da kaybeder. Bütün bu üzüntüler içinde İstanbul’a dönerek burada mesleğine devam etmek ister fakat bakanlık ile arasında sağlık nedeniyle bir anlaşmazlık olunca, görevinden istifa eder.

Fransızcayı çok iyi bildiği için genellikle Fransız edebiyatı üzerine çalışır. Fransızcadan birçok eser Türkçeye çevirir. Tabi bu arada boş durmaz, Yirminci asır diye bir dergi çıkarır.

Cemil Meriç hiç şüphesiz cumhuriyet döneminde yetişmiş en büyük sosyologdur. Bana göre Cemil Meriç bugün Türk edebiyatında bir nazım hikmet kadar adından bahsedilmemesinin nedeni solculuktan ayrılması olabilir.

Edebiyat ve sanat ustalığı Nazım’ın çok çok ilerisinde olmasına rağmen, ideoloji onun öne geçmesini engellemiştir.

Avrupa’nın başka bir Ülkesinde doğup yaşasaydı yaşadığı döneme damgasını vurabilecek bir edebi şahsiyet olabilirdi.

Bizdeki edebi kişiliklerin hemen hepsi eserlerinden çok ideolojine bakılarak yeri belirlendiği için Cemil Meriç geride bırakılmıştır.

Lafı hiç dolandırmadan her şeyi açıklayabilen, konuşan, korkman cesur bir edebi şahsiyettir Cemil Meriç. Kimsede korkmadan fikrini açıkça söyleyebilen nadir yazarlardan biridir.

Örneğin Jurnal adlı eserinin birinci cildinde harf inkılâbını hiç korkmadan eleştirmiş, harf inkılâbının Türk insanına neler kaybettirdiğinden bahsetmiştir.

Yine bu eserinde Nazım Hikmet’in yazdığı şiirlerin edebi niteliği olmadığından bahsederken, Nazımı bir lise müsamere öğrencisine benzetmiş. Nazım Hikmet’i şair yapan şiirleri değil demir parmaklıklardır, yani ideolojisidir diye bahseder.

Yaşadığı süre içinde şu an kendisi gibi rahmetli Ahmet Kabaklı ile sık sık görüşür mektuplaşırdı.

Gözlerini kaybettikten sonra daha duygusallaşmış, ölümü daha çok anmaya başlamış. Gözlerini sonradan kaybettiği için görme nimetini insanlara anlatmaya çalışmış. Anlatmaya çalışırken bazen hayata serzenişte bulunmuş, bazen sevmeye çalışmış. Bu iki duygu arasında birçok yazı yazmıştır. Gözlerini kaybettikten sonra yazdığı yazılar, kaybetmeden önceki yazılardan daha keskin, daha serttir.

Hayatın acımasızlığını hem dem vurgulayarak, dayanma gücünün ancak imanla mümkün olacağını vurgulamıştır.

Cemil Meriç’i okurken hayatın gerçeklerini hissederek değil görerek kabul etmek zorunda kalırsınız.

Onun en güzel yanı ise; dünya edebiyatını çok iyi bilmesine rağmen Türk edebiyatına olan hayranlığıdır.

Türk edebiyatının onda çok ayrı bir ayrı vardır.

İnce, zekice kullandığı kelimelerle, eleştirileri insan bir ok gibi değil, tepside sunulan yemek gibi gelir.

Şunu açıkça belirtmek isterim ki, Cemil Meriç, dünyada kelimeleri en iyi yerinde kullanabilen, kelimelerle ustaca oynayabilen bir yazardır.

Ruhun şad olsun Ustad.

 

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Bilal Civelek - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Günışığı Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Günışığı Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Günışığı Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Günışığı Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket İstikrar Değişim Hizmet Elazığlılar Siz seçime nasıl gideceksiniz?
Tüm anketler