KAZAİ RÜŞT DAVASI NEDİR ?

Türk Medeni Kanunu m.12’de düzenlenen kazai rüşt kendi hayatını düzenleyebilecek, işlerini çevirebilecek olgunluktaki küçüğün işlerini tek başına üstlenmesini içermektedir. Küçük, kazai rüşt kararı ile ergin kılınarak bu üstlenmeyi sağlayabilecektir.  Erginlik, hukukumuzda fiil ehliyetine sahip olma açısından ayrı bir öneme sahiptir. Bu hususta hukuki düzenleme şu şekildedir;  Türk Medeni Kanunu Madde 10 – "Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır." Bu maddeden anlıyoruz ki kişinin ergin olması başlı başına fiil ehliyetine sahip olmak için yeterli değildir. Ergin olan kimsenin fiil ehliyetine sahip olabilmesi için aynı zamanda ayırt etme gücüne sahip olması ve kısıtlı olmaması gerekmektedir. 

ERGİNLİK

Türk Medeni Kanunu Madde 11 – "Erginlik on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar. Evlenme kişiyi ergin kılar." şeklindedir. Kanunun lafzından anlıyoruz ki halk arasında daha çok reşit olma olarak adlandırılan erginlik kural olarak kişinin 18 yaşını doldurması ile kazanılmaktadır. Kural olarak diyoruz çünkü bu hususta istisnai olarak kişinin 18 yaşından önce evlenmesi ile kişi erginlik kazanacaktır. Burada şu hususa dikkat çekmek gerekir ki; Hukukumuzda evlenme yaşı olağan ve olağanüstü evlenme yaşı olarak iki ayrı şekilde düzenlenmektedir. Türk Medeni Kanunu madde 124'te ele alındığı üzere olağan evlenme yaşı olarak tabir edilen yaş kadın erkek ayrımı olmaksızın on yedi, olağanüstü evlenme yaşı ise yine aynı ayrım bulunmaksızın on altı yaştır. On yedi yaşını dolduran kimse yasal temsilcisinin izni ile birlikte evlenebilecek iken on altı yaşını doldurmuş olan kimse ise ancak ve ancak mahkeme kararı ile evlenebilecektir. Türk Medeni Kanunu Madde 124 – “Erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. Ancak, hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir.” demektedir. 

 

KAZAİ RÜŞT DAVASI AÇABİLMEK İÇİN GEREKLİ KOŞULLAR

Eğer ki henüz 18 yaşını doldurmamış kanunen ergin olmayan kimse bu yaşa gelmeden önce ergin kılınmak istiyor ise, on beş yaşını doldurmuş olması ve velisinin rızasının olması koşullarının da sağlanmış olması ile ergin kılınmakta menfaati de var ise mahkemece ergin kılınabilecektir. Ergin kılınacak kişinin iki velisinin olması durumunda her iki velinin de rızasının alınması gerekmektedir. Eğer kişi vesayet altında ise ve kısıtlı kimsenin vasisi bu davayı açacak olur ise bu aşamada ayrıca vesayet makamının da izni gerekecektir. Bahsi geçen konudaki kanun maddesi ise şu şekildedir:

Türk Medeni Kanunu Madde 12 – "On beş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir."

Ergin kılınmakta kişinin ne gibi menfaatleri olabilir örnekler çoğaltılabileceği gibi bazı örnekler şu şekildedir; velisi ölmüş olan küçüğün velisinin iş yerini yönetebilmesi veyahut velisinden tamamen bağımsız kendine özgü bir iş yeri kurulmak istenmesi, küçüğün vatandaşlığı bulunan ülke vatandaşlığından izinli olarak çıkmak istemesi ve sair kişinin bu işleri yapabilmesi için ergin olmasını gerektiren hallerde kişinin ergin kılınmak için haklı sebebinin var olduğu kabul edilir. Mahkemenin bu yönde vereceği karar ne zamandan itibaren geçerli olacaktır veya erginlik ne zaman kazanılacaktır gibi sorular Türk Medeni Kanunu 470. Maddesinde "Erginliğe mahkemece karar verilmiş ise, mahkeme aynı zamanda küçüğün hangi tarihte ergin olacağını tespit ve ilân eder.’ Erginlik mahkeme kararının kesinleşmesiyle kazanılır." şeklinde cevaplanmıştır. Ergin kılınan kişi yukarıda da bahsedildiği üzere tam fiil ehliyetine sahip olmuş olur. Ancak buna rağmen bazı hallerde kişinin bazı iş ve işlemlerde bulunabilmesi için kanunda özel olarak belirli yaşı doldurmuş olma koşulu aranabilmektedir, bu iş ve işlemleri yapabilmek için ergin kılınan kişinin bu yaşı tamamlamış olması gerekir. Aksi halde bu iş ve işlemleri gerçekleştiremeyecektir. Örneğin mahkeme kararıyla ergin kılınan kişi ancak ve ancak 18 yaşını doldurmuş olması koşulu ile sürücü ehliyetine sahip olabilecektir. Ergin kılınmayla kişi 18 yaşın doldurulmasıyla elde edeceği oy kullanma hakkı, seçme ve seçilme hakkı, evlenme hakkı gibi hakları da elde etmiş olmaz. Bu sayılan hususların var olabilmesi için ancak ve ancak kanunda öngörülen yaşa ulaşılmış olması ve eğer mevcut ise diğer şartların da sağlanmış olması gerekmektedir. Bu aşamada önemli görülen bir diğer husus on beş yaşından büyük kimsenin ergin kılınmakta ne gibi menfaatinin bulunduğunun dava dilekçesinde açık bir şekilde izah edilmiş olması gerekmektedir. Bu sebeple bu konuda hukuki yardım alınması eğer gerekli ise bir vekil aracılığı ile davanın takip edilmesi faydalı olacaktır. Vekil aracılığıyla açılan davalarda, ayrıca vekaletnamede ergin kılınmaya ilişkin özel yetkinin bulunması gerekir. Genel yetkili vekaletname ile dava açılması halinde dava reddolunmayıp mahkemece bu eksikliğin giderilmesi için süre verilmelidir. Bu sebebe dayanılarak verilen dava red kararları açıkça hukuka aykırılık teşkil etmektedir.

 

KAZAİ RÜŞT DAVASININ SONUÇLARI NELERDİR?

Ergin kılınma ile birlikte oluşan durum eski haline getirilemez. Kişi mahkeme kararı ile ergin kılındıysa, daha sonra bu kararı geri alma hakkı olmayacaktır. Ergin kılınan kişi, artık kısıtlı ehliyetli değildir. Tam ehliyet hakkı kazanır. Ancak, ergin olan kişinin yapamayacağı haller bulunur. Bunlar;

  • Evlenmek,
  • Ehliyet almak,
  • Dernek üyesi olmak,
  • Siyasi haklarını kullanmak gibi örneklendirilir. Bu demek olur ki, kişi ergin kılındığında, yaşı büyümüş sayılmaz. Ergin kılınma ve yaş büyütme farklıdır.

 

KAZAİ RÜŞT DAVASINDA TARAFLAR

Ergin kılınma davalarında davacı, kazai rüşt davası ile ergin kılınmak isteyen kişinin fiil ehliyeti olmadığından bu kişinin velisi veya vasisi davacı olacaktır. İlgili kanunda kazai rüşt davası hasımsız davalardan birisi olarak sayıldığından bu davada davalı taraf bulunmayacaktır.

 

KAZAİ RÜŞT DAVASINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME

Ergin kılınma davaları çekişmesiz yargı işlerinden biri olup bu davalarda Sulh Hukuk Mahkemeleri görevlidir. Yetkili mahkeme ise ergin kılınmak isteyen kişinin yerleşim yeri mahkemesidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 382/2-a-1 maddesinde, ergin kılınma (kaza-i rüşt) kararı verilmesine ilişkin davanın çekişmesiz yargıya ilişkin olduğu düzenlenmiştir. Yine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 383. maddesinde çekişmesiz yargıda aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu belirlenmiştir. Bu durumda uyuşmazlığın sulh hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Büşra Temiz - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Günışığı Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Günışığı Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Günışığı Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Günışığı Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket İstikrar Değişim Hizmet Elazığlılar Siz seçime nasıl gideceksiniz?