ÇOCUKLARIN SESSİZ ÇIĞLIĞI: ÇOCUK HAKLARINA DOĞRU BİR YOLCULUK

Geçen hafta halen pek çok ülkenin olduğu gibi bizim ülkemizin de kanayan yaralarından biri olan çocuk yaşta evlendirilerek gelecekleri ellerinden alınan çocuk gelinlerden bahsetmiştik. Bu hafta yine özellikle eğitim hakları ellerinden alınan çocuk işçilerden bahsetmek istiyorum.

Geçtiğimiz haftalarda çocuk kavramı üzerinde durmuştuk. Türk Medeni Kanunumuza 18 yaşından küçük her bireyin çocuk olduğunu söylemiştik. Çocuk işçi nedir diye sorgulamaya başladığımız zaman elbette ilk olarak İş Kanunumuza bakmamız gerekir.

“Madde 71 – Çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı

(Değişik birinci fıkra: 4/4/2015-6645/38 md.) On beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak, on dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış olan çocuklar; bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler. On dört yaşını doldurmamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabilirler.

Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınır. Çocuğun gördüğü iş onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olamaz, onun derslerini düzenli bir şekilde izlemesine zarar veremez.

On sekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçiler bakımından yasak olan işler ile on beş yaşını tamamlamış, ancak on sekiz yaşını tamamlamamış genç işçilerin çalışmasına izin verilecek işler, on dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocukların çalıştırılabilecekleri hafif işler, on altı yaşını doldurmuş fakat on sekiz yaşını bitirmemiş genç işçilerin hangi çeşit işlerde çalıştırılabilecekleri ve çalışma koşulları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından altı ay içinde çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.

(Değişik dördüncü fıkra: 4/4/2015-6645/38 md.) Zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış ve örgün eğitime devam etmeyen çocukların çalışma saatleri günde yedi ve haftada otuz beş saatten; sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalışanların ise günde beş ve haftada otuz saatten fazla olamaz. Bu süre, on beş yaşını tamamlamış çocuklar için günde sekiz ve haftada kırk saate kadar artırılabilir.

Okul öncesi çocuklar ile okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süreleri, eğitim saatleri dışında olmak üzere, en fazla günde iki saat ve haftada on saat olabilir. Okulun kapalı olduğu dönemlerde çalışma süreleri yukarıda dördüncü fıkrada öngörülen süreleri aşamaz.

(Ek fıkra: 4/4/2015-6645/38 md.) Sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinin kapsamı, bu faaliyetlerde çalışacak çocuklara çalışma izni verilmesi, yaş grupları ve faaliyet türlerine göre çalışma ve dinlenme süreleri ile çalışma ortamı ve şartları, ücretin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”

Bu maddeden anlaşılacağı üzere aslında epey yaş aralıklarına göre ve işlere göre çeşitli kurallar konmuştur. Kanunun atıf yapmış olduğu Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik incelendiği zaman Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde şu açıklamaları görürüz.

Genç işçi : 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış kişiyi,

   Çocuk işçi : 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişiyi,

   Hafif iş : Yapısı ve niteliği itibariyle ve yerine getirilmesi sırasındaki özel koşullara göre;

   a) Çocukların gelişmelerine veya sağlık ve güvenliklerine zararlı etki ihtimali olmayan,

   b) Okula devamını, mesleki eğitimini veya yetkili merciler tarafından onaylanmış eğitim programına katılımını ve bu tür faaliyetlerden yararlanmasını engellemeyen işleri, ”

Hukuki düzenlemelere baktığımız zaman aslında çocukların yaşama ve eğitim haklarına önem verildiğini görmekteyiz. Hepimizin sık sık ziyaret ettiği AVM önlerinde ve trafik ışıklarında dilendirilen çocuklara bakalım. Çoğunun çocuk işçi olarak sayılan yaş aralığında bile olmadığı aşikardır. Yapılan işin hafif iş olarak değerlendirilmesi de mümkün değildir zira kışın dondurucu soğuklarda dilendirilen çocukların sağlıkları dikkate alınmamaktadır. İşlek güzergahlarda arabaların önüne atlayarak dilendirilen çocukların yine sağlıkları ve güvenlikleri dikkate alınmamaktadır. Okul saatleri içinde de dilendirildikleri düşününce yine toplumumuzun kırılgan çiçekleri çocukların nasıl bir zorluk içerisinde olduğu ortadadır.

Peki bu üzücü durum karşısında üzülmek ve arkamızı dönüp gitmek dışında biz ne yapabiliriz? Bu konuda ülkemizde oldukça kapsamlı çalışmalar yapılmaktadır. Çocuklarımızın bu ortamdan kurtarılması ve kendilerine destek sağlanması için mobil ekipler düzenli olarak taramalar yapmaktadır. Bu noktada elbette vatandaşların da ihbarları büyük önem taşıyor.

Bir çocuğun sokakta çalıştırıldığını veya dilendirildiğini gördüğünüz zaman 7/24 kesintisiz ve ücretsiz hizmet veren Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının  Alo 183 Sosyal Destek Hattını arayıp durumu bildirebilirsiniz. Bu aramadan sonra mobil ekiplerin çocuğun bulunduğu alana ulaşması ve çocukları bulundukları alandan alarak ailelerine götürülmesi sağlanıyor.  Anne ve babalarına çocukları bu şekilde çalıştırmanın suç olduğu, bu olay bir kez daha tekrarlanırsa çocukların kurum bakımına alınacağı konusunda bilgilendirme yapılıyor.

Çocuklarımızın hiçbir hakkından mahrum kalmadan yaşayacağı yıllar için hepimiz üzerimize düşeni yapmalıyız. Saygılarımla.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Av. Şuhide İlayda YAVUZ KILIÇ - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Günışığı Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Günışığı Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Günışığı Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Günışığı Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket İstikrar Değişim Hizmet Elazığlılar Siz seçime nasıl gideceksiniz?
Tüm anketler