07.08.2020, 11:52 77

MISIR MESELESİ

Mısır, 1952’deki Hür Subaylar darbesinden 2011 Devrimi’ne kadar üç farklı cumhurbaşkanı tecrübesi yaşamıştır.

Bu yöneticilerin hiçbirinin seçiminde fikir beyan edemeyen Mısır halkı, yaklaşık 60 yıl boyunca asker kökenli yöneticiler tarafından ve güçlü bir “ordu” unsuruyla yönetilmiştir.

Siyasi haklarının tanınmaması yanı sıra ciddi ekonomik sıkıntılarla da karşı karşıya kalan Mısırlılar, 2010 yılı sonunda bölgede ortaya çıkan özgürlük ve adalet söylemlerinden paylarına düşeni almış ve 2011’de bir devrim gerçekleştirmiştir.

Toplumun yüksek beklentileri ve küresel aktörlerin yoğun baskısı altında iktidara gelen Muhammed Mursi, ülke içinde doğrudan halka yönelik bazı ekonomi politikaları geliştirirken ülke dışında da denge siyaseti gütmeye çalışmıştır.

Ancak kısa süren iktidarı sırasında “Mısır’ın derin devleti” hiçbir zaman Mursi’nin yanında yer almamıştır.

Geçmiş yıllarda yönetimde çok fazla etkinlik kurmuş olan bazı ordu mensupları, istihbaratçılar ve zengin elitlerle uzlaşmayan Mursi, bu kesimlerle çıkar birliği bulunan uluslararası güçlerin tepkisini çekmiştir.

Üstelik Mursi’nin seçimle iş başına gelmesi ve Müslüman Kardeşler’in (İhvan-ı Müslimin) demokrasi yanlısı söylemleri, her biri dikta ile yönetilen bölge ülkeleri açısından da bir tehdit unsuru olarak algılanmıştır.

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Mursi’nin devrilmesi için Mısır’daki farklı karşıt kesimlere fon sağlamıştır.

Netice itibarıyla da 2013’te Mısır’da bir askerî darbe daha gerçekleşmiştir. Darbeyi gerçekleştiren dönemin Savunma Bakanı Abdülfettah es-Sisi, Tahrir Meydanı’nda başlayan devrimin tüm kazanımlarını yok ederek ülke içinde yeni bir dikta rejimi kurup kendisini iktidara taşıyan bölgesel ve küresel güçlerin ajandasını uygulamaya girişmiştir. Ancak geçen altı yılda başta ABD, Avrupa ülkeleri ve İsrail olmak üzere birçok ülkeden milyarlarca dolar ekonomik yardım ve siyasi destek almasına rağmen Sisi, ülkeye istikrar getirememiştir. Aksine kendi halkına uyguladığı şiddet, ülkede istikrarsızlığın ve huzursuzluğun daha da artmasına yol açmıştır.

Bu yazıda Mısır’ın Arap Baharı ve askerî darbe süreçlerinde yaşadığı kaotik dönem; iç politika, dış politika ve ekonomi bağlamında değerlendirilerek ülkede nelerin değiştiği ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Mısır sokakları son dokuz yılda “toplumsal devrim” ve “askerî darbe” gibi iki önemli olaya tanıklık etmiştir. 30 yıllık Mübarek iktidarının devrilmesi, halk nezdinde yeni umutları yeşertmiş, ancak ülkenin farklı kimliklere sahip yapısının ortaya çıkardığı çoklu muhalif düzlem ve bölgesel-küresel ölçekte farklı aktörlerin meselelere dâhil olması, ülkede gidişatın yönünü değiştirmiştir. Mısır’da yıllardır çok güçlü ve siyaset üzerinde köklü rollere sahip olan ordu, 3 Temmuz 2013’te darbeyle meşru hükümete görevden zorla el çektirerek ülkeyi yeni bir sürece sokmuştur. “İstikrar”a özlem duyan halkın bazı kesimlerince ordunun yönetime gelmesi olumlu karşılanmış, fakat aradan geçen sürede beklenilenin aksine “istikrarsızlık” artmış ve ekonomik sıkıntılar çok ciddi boyutlara ulaşmıştır. Öyle ki halk, zaman zaman temel yaşam gereksinimlerine dahi ulaşmakta güçlük çekmeye başlamıştır.

Darbeci generalAbdülfettah es-Sisi’nin 3 Şubat 2019’da parlamentoya sunduğu anayasa değişikliği, 2013 yılında başlayan askerî darbe rejiminin baskıcı yönetimini sürdüreceğinin işareti niteliğindedir. Değişiklik teklifindeki cumhurbaşkanlığı görev süresinin altı yıla uzatılmasını öngören 140. Madde ile Sisi, daha önce getirilen iki dönem kuralı ile 2034 yılına kadar cumhurbaşkanlığı makamında kalabilecektir.

Mısır’da normalleşmenin sağlanabilmesi için öncelikle Sina bölgesinde yürütülen askerî operasyon kapsamında yaşananlar olmak üzere sivillerin ölüne sebep olan tüm müdahalelerin durdurulması gerekmektedir. Hapishane ve tutuklama merkezlerindeki kişilere yönelik -başta kadın ve çocuklar olmak üzere- işkence, cinsel saldırı gibi eylemlere son verilmeli ve hasta mahkûmlara gerekli tıbbi tedavi sağlanmalıdır.

Yargılama süreçlerinde uluslararası ve ulusal yasalara riayet edilmelidir. Ayrıca sivillerin askerî mahkemelerde yargılanması uygulamasına da derhâl son verilmelidir. Zorla kaybedilme ve keyfî tutuklamalar durdurulmalı ve daha önce ihlallere maruz kalan kişilerin akıbetleri kamuoyuyla paylaşılmalıdır.

Başta Rabia katliamı olmak üzere günümüze değin gerçekleşen öldürme, işkence, yaralama, cinsel şiddet gibi hak ihlallerinin sorumlularının adil mahkemeler önünde yargılanması sağlanmalıdır. Uluslararası kuruluşların Mısır’da inceleme ve soruşturma yapma teklifleri kabul edilerek gerekli şeffaflık gösterilmelidir.

Yazımıza katkı sunan Kadriye SINMAZ ve E. Başmüfettiş Burhanettin KARAGÖZOĞLU’na şükranlarımızı sunarız. Görüşmek dileğiyle…

Yorumlar (1)
Bülent 2 ay önce
Kaleminize sağlık Kemal Bey
23°
az bulutlu
Namaz Vakti 30 Eylül 2020
İmsak 04:50
Güneş 06:11
Öğle 12:18
İkindi 15:38
Akşam 18:15
Yatsı 19:31
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Karagümrük 3 7
2. Alanyaspor 3 7
3. Galatasaray 3 7
4. Antalyaspor 3 7
5. Hatayspor 3 7
6. Erzurumspor 3 6
7. Göztepe 3 5
8. Fenerbahçe 3 5
9. Konyaspor 2 4
10. Trabzonspor 3 4
11. Beşiktaş 3 4
12. Sivasspor 3 4
13. Kasımpaşa 3 3
14. Kayserispor 3 3
15. Gaziantep FK 3 2
16. Ankaragücü 2 1
17. Gençlerbirliği 2 1
18. Çaykur Rizespor 3 1
19. Malatyaspor 3 1
20. Denizlispor 3 1
21. Başakşehir 3 0
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 3 7
2. Tuzlaspor 3 7
3. Ankara Keçiörengücü 3 7
4. İstanbulspor 3 6
5. Altınordu 3 6
6. Samsunspor 3 5
7. Adanaspor 3 5
8. Altay 3 4
9. Akhisar Bld.Spor 3 4
10. Bandırmaspor 3 4
11. Giresunspor 3 4
12. Bursaspor 3 3
13. Balıkesirspor 3 3
14. Ankaraspor 3 3
15. Ümraniye 3 3
16. Boluspor 3 1
17. Menemen Belediyespor 3 1
18. Eskişehirspor 3 1
Takımlar O P
1. Leicester City 3 9
2. Liverpool 3 9
3. Everton 3 9
4. Aston Villa 2 6
5. Arsenal 3 6
6. Crystal Palace 3 6
7. Leeds United 3 6
8. Tottenham 3 4
9. Chelsea 3 4
10. Newcastle 3 4
11. West Ham 3 3
12. Brighton 3 3
13. Man City 2 3
14. M. United 2 3
15. Southampton 3 3
16. Wolverhampton 3 3
17. West Bromwich 3 1
18. Burnley 2 0
19. Sheffield United 3 0
20. Fulham 3 0
Takımlar O P
1. Real Betis 3 6
2. Granada 3 6
3. Real Sociedad 3 5
4. Celta de Vigo 3 5
5. Valencia 3 4
6. Real Madrid 2 4
7. Getafe 2 4
8. Villarreal 3 4
9. Atletico Madrid 1 3
10. Barcelona 1 3
11. Sevilla 1 3
12. Levante 2 3
13. Osasuna 3 3
14. Athletic Bilbao 2 3
15. Cádiz 3 3
16. Huesca 3 2
17. Real Valladolid 3 2
18. Eibar 3 1
19. Deportivo Alaves 3 1
20. Elche 1 0
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@