14.09.2020, 09:35 116

PANDEMİ SÜRECİNDE DİJİTALLEŞME - UZAKTAN ÖĞRETİM VE GELECEĞİ

Yükseköğretim Kurulu 18 Şubat 2019 tarihinde Ağrı’da yaptığı bir toplantıda “Yükseköğretimde Dijital Dönüşüm” adı ile bir proje çalışması başlatmıştır. Ne tesadüfidir ki sanki de YÖK, gelecekte bir pandeminin (COVID-19) ortaya çıkacağını öngörmüş ve üniversitelerde dijitalleşmenin zorunlu hale geleceğini fark etmiştir.

Bu toplantıda 8 pilot üniversite (Ağrı İbrahim Çeçen, Bayburt, Iğdır, Munzur, Muş Alparslan, Siirt, Şırnak, Bingöl üniversiteleri) seçilmiştir. Yükseköğretimde Dijital Dönüşüm projesi ile Öğrenme Yönetim Sistemi (LMS) üzerinden interaktif şekilde iletişime geçerek dersleri ve projeleri yüz yüze eğitimin yanında dijital ortamda sürdürülmesinin yolu açılmıştır. Derslerde, dijital dönüşümde kendilerinden beklenen rol ve becerileri, yeni öğrenme yaklaşımları, açık ders malzemeleri ve kitlesel açık çevrimiçi dersler olmak üzere dijital ortam ve uygulamaları aktarılmıştır. Bu proje ile online ortamlarda kitaplar, videolar ve animasyonlar ders materyali olarak kullanabilmiştir. Pandemiden yaklaşık bir yıl önce bu projenin başlatılmış olması, yukarı ismi geçen bazı üniversitelerin uzaktan öğrenmeye geçişlerine kolaylık sağlamıştır.

Üniversitelerimizin büyük bir bölümü, Pandemi sürecine hazırlıksız yakalanmıştır. Birçok öğretim elemanı uzaktan eğitimi sadece LMS platformlarına Word, Power Point, pdf, resim, video vb. materyalleri eklemek olarak algılamıştır. Hatta bazı üniversitelerimiz uzaktan eğitime geçerken Senatolarından yanlış kararlar almışlardır. Şöyle ki, ara sınavları kısa sınav (quiz) şeklinde yapacak öğretim elemanlarının sistemi 5 gün süre ile açık tutmalarını, öğrencilerin istediği bir zamanda sisteme girerek soruları cevaplayabileceklerini duyurmuşlardır.

Sınava ilk gün giren bir öğrenci, sınav sorularının resimlerini çekerek, Telegram ya da Whatsapp üzerinden diğer arkadaşlarına servis etmiş ve sonradan sınava giren öğrenciler, sorular elde ettikleri için hemen hemen tümü tam puan almışlardır. Dolayısıyla öğrenciler arasında adil olmayan bir sınav yürütülmüş ve birçok öğrencinin hiç de hak etmediği ara sınav puanları almalarına sebebiyet vermiştir. Bu yanlış karardan bir an önce vaz geçilmesi gerektiğini fark eden yöneticiler, genel ve bütünleme sınavlarının tüm öğrenciler için aynı saatte yapılmasını, sorular arasında gezinti yapılamamasını ve tüm sınavın süreli olmasını bilahare kararlaştırmışlardır.

Aniden uzaktan öğretime geçen üniversitelerin bazıları hazırlıklı oldukları ve daha önceden bu tür sistemleri kullandıkları için süreci başarı ile tamamlayabilmişlerdir. Pandemi nedeniyle 2019-2020 Bahar ve Yaz dönemlerinde uzaktan öğretim yapan üniversitelerimizin bir kısmının da bu değişime hala ayak uyduramadıkları gözlemlenmiştir.

Üniversitelerimizde bundan böyle uzaktan öğretim araçlarının tamamen yüz yüze eğitime geçilse bile sürekli yaygın biçimde kullanılacağı öngörülmektedir. Öğrenci merkezli eğitim, bu pandemi sürecinde önem kazanmış ve özellikle öğrencilerin kendilerinin yaratıcı çalışmalar yapmaları teşvik edilmiştir. Bunu sağlamak için ödev, proje, evde uygulama türü çalışmalar göz önünde bulundurularak, öğrenciler değerlendirilmiştir.

Uzaktan eğitim sürdürülürken yardımcı birçok araç kullanılmıştır. Uzaktan eğitim için kullanılan platformlar arasında Blackboard Open LMS, Schoology, Moodle, Zoom, MS-Teams, Hangouts, Google Meet, Skype, Canvas, ILIAS, Proctor, Respondus, Livescribe vb. araçlardan yararlanılmıştır. Adı geçen araçların kullanımına karar verirken, objektif ve etkin araçların kullanımı tercih edilmelidir.

Uzaktan öğretimde en çok tartışılan konuların başında etkin ölçme ve değerlendirme süreçlerinin nasıl yapılacağı gelmektedir. Uzaktan öğretim alan öğrencilerin her türlü ders materyalinden maksimum düzeyde yararlanmalarını sağlamak için bazı önlemler alınmalıdır.

  • Verilecek proje, ödev ve sınavların öğretici olması önemsenmelidir. Bu nedenle de uzman sistem tasarımları geliştirilmelidir. Soruların cevapları sanal ortamlarda kolayca elde edilemeyecek özellikler taşımalıdır. Bu tür etkinlikler özgün düşünce ürünü olmalıdır. Ancak tüm bunlar sağlansa bile maalesef son zamanlarda verilen ödevleri, soruları belirli bir ücret karşılığı çözüp öğrenciye ulaştıran sitelerin varlığı da bilinmektedir. Bu tür sitelerin yayınları engellenmelidir.
  • Öğrencilere uzaktan sınav yapılacaksa, soru tipleri çoktan seçmeli, doğru/yanlış, boşluk doldurma, sıralama, kompozisyon (essay) vb. özellikler taşımalıdır.
  • Her soru kendi içinde sorunun ağırlığına bağlı olarak süreli olmalıdır. Schoology bu özelliği taşımaktadır.
  • Sorular arasında gezinti engellenmelidir. Blackboard, Schoology, ILIAS, Moodle da bu özellikler mevcuttur.
  • Soruların ve doğru şıklarının yerleri karıştırılabilmelidir. Böylece yan yana oturan öğrencilerin ekranlarında soruların sırası değişeceğinden, birbirinden kopya çekmeleri önemli ölçüde önlenebilir. Blackboard, Schoology, Moodle ve ILIAS bu özellikleri haizdir.
  • Respondus türü yazılımlar sayesinde öğrencinin sınav ekranı haricinde başka sitelerde gezinti yapması önlenebilir (Screen lock).
  • Sınava girecek öğrencilerin önceden profil resimleri çekilerek ve veri tabanına kayıt edilerek, sınav esnasında da webcam ile alınan profil resimleri karşılaştırılarak başkalarının yerine sınava girmeleri önlenebilir.
  • Proctor türü yazılımlar sayesinde web kamerası ile sınavı gerçek zamanlı izlenen öğrencilerin kural dışı sergiledikleri hareketleri (kopya teşebbüsü) sistem tarafından otomatik kaydedilerek dersin öğretim elemanına uyarı (alert) olarak gönderilebilir. Bu alert’ler seyredilerek öğrencinin usulsüz bir davranış sergileyip sergilemediği belirlenebilir.
  • Öğrencinin resminin çekilmesi, video görüntülerinin alınması vb. tasarruflar, Kişisel Verilerin Korunması Kanununa (KVKK) aykırılık teşkil edeceği için, sınava giren öğrencinin görüntülerinin alınmasına izin verdiğine dair çevrimiçi bir onayı sınav öncesi vermesi istenebilir. Bu onayı vermeyen öğrenciler sınava alınmayabilir.
  • Öğrencinin sınav esnasında göz hareketlerini takip eden bir doktora çalışmasını bu yıl içerisinde bir öğremcimle birlikte tamamladık. Bu prototip üzerinde çalışmalar halen devam etmektedir. Şayet tam başarım sağlanırsa, geliştirdiğimiz bu yazılım ile öğrencilerin göz hareketleri izlenerek sınav güvenliği artırılabilir.
  • Eğer öğrenci sayısı az ise öğrenciler evlerinde Blackboard, Schoology üzerinden sınava girdiklerinde, bilgisayar ekranının görecek şekilde bir ayna yerleştirmeleri istenebilir. Hangouts üzerinden öğrenci canlı takip edilerek ve sınav Screen-O-Matic ile kaydedilerek, kopya çekmesi önlenebilir. Ben bu yöntemi kullanarak Amerika’daki, Nijerya’daki, Irak’taki ve Pakistan’daki öğrencilerimin sınavları tam güvenli olarak gerçekleştirebildim. Bu sınav örnekleri YouTube Asaf Varol kanalımda (https://www.youtube.com/watch?v=3mzwMltRYB0&list=PLyCRLcEI1_D4KFhJf8lWStTaybL_y8XUa&index=17) yayındadır.   

YÖKAK Uzaktan Öğretimde Kalite ve iyileştirmeye Yönelik önemli çalışmalar yapmaktadır. 2017 yılından beri YÖKAK Dış Değerlendiricisi olarak kesintisiz farklı üniversitelerde değerlendirme ekipleri içerisinde yer aldım. Sayın Prof. Dr. Muzaffer Elmas Başkanlığında YÖKAK önemli değişimlere imza atmaktadır ve özellikle pandemi süreci için de yeni yol haritası belirlemiştir. 7 Eylül 2020 tarihinde YÖKAK, “Uzaktan Eğitimde Kalite Güvencesi Ölçütleri ve Değerlendirme Rehberini” yayınlamıştır. 11 sayfadan oluşan bu rehber sayesinde Üniversitelerimizin uzaktan eğitimi yürütme becerileri ve yetkinlikleri, Kalite Güvencesi açısından değerlendirilebilmektedir. Bu rehberin daha da genişletilebileceği düşüncesindeyim.   

YÖK Başkanı Sayın Mehmet Yekta Saraç, 12 Eylül 2020 tarihinde Hürriyet Gazetesi Köşe Yazarı Sayın Nuran Çakmakçı’ya verdiği demeçte, çevrimiçi sınavların yüz yüze yapılan sınavlar kadar sıhhatli sonuç vermediğini, bu nedenle de çevrimiçi sınavların ölçme ve değerlendirilmesinin bir sürece yayılmasını önermiştir. Yüze yüze görüşülmesi, ödev verilmesi, proje istenmesi, konunun kavranıp kavranmadığına yönelik ölçüler tespit edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Çevrimiçi sınavların katkısının düşürülmesi ve ölçme ve değerlendirmenin sürece yayılmasının doğru olacağını belirtmiştir.

Sayın Saraç Hocamızın önerileri, öğrencilere özgün ödevler verilerek ve bu ödevleri kendilerinin yapıp yapmadığını örneğin ZOOM üzerinden kısa bir mülakatla canlı bağlantı esnasında tespiti sayesinde mümkün olabilir. Ancak şayet öğrenci sayıları çok yüksek ise her öğretim üyesi öğrencilerle günlerce mülakat yapması gerçekleşmeyebilir.

Diğer bir yöntem ise her öğrenciye ayrı bir proje konusunun verilmesi ve projenin öğrenci tarafından çevrimiçi sunumunu gerçekleştirilmesidir. Bakalım pandemi daha ne tür eğitim ve öğretim ortamlarının doğmasına vesile olacaktır, bekleyip hep birlikte göreceğiz. 

  

Yorumlar (0)
19°
açık
Namaz Vakti 29 Eylül 2020
İmsak 04:49
Güneş 06:10
Öğle 12:18
İkindi 15:39
Akşam 18:17
Yatsı 19:33
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Karagümrük 3 7
2. Alanyaspor 3 7
3. Galatasaray 3 7
4. Antalyaspor 3 7
5. Hatayspor 3 7
6. Erzurumspor 3 6
7. Göztepe 3 5
8. Fenerbahçe 3 5
9. Konyaspor 2 4
10. Trabzonspor 3 4
11. Beşiktaş 3 4
12. Sivasspor 3 4
13. Kasımpaşa 3 3
14. Kayserispor 3 3
15. Gaziantep FK 3 2
16. Ankaragücü 2 1
17. Gençlerbirliği 2 1
18. Çaykur Rizespor 3 1
19. Malatyaspor 3 1
20. Denizlispor 3 1
21. Başakşehir 3 0
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 3 7
2. Tuzlaspor 3 7
3. Ankara Keçiörengücü 3 7
4. İstanbulspor 3 6
5. Altınordu 3 6
6. Samsunspor 3 5
7. Adanaspor 3 5
8. Altay 3 4
9. Akhisar Bld.Spor 3 4
10. Bandırmaspor 3 4
11. Giresunspor 3 4
12. Bursaspor 3 3
13. Balıkesirspor 3 3
14. Ankaraspor 3 3
15. Ümraniye 3 3
16. Boluspor 3 1
17. Menemen Belediyespor 3 1
18. Eskişehirspor 3 1
Takımlar O P
1. Leicester City 3 9
2. Liverpool 3 9
3. Everton 3 9
4. Aston Villa 2 6
5. Arsenal 3 6
6. Crystal Palace 3 6
7. Leeds United 3 6
8. Tottenham 3 4
9. Chelsea 3 4
10. Newcastle 3 4
11. West Ham 3 3
12. Brighton 3 3
13. Man City 2 3
14. M. United 2 3
15. Southampton 3 3
16. Wolverhampton 3 3
17. West Bromwich 3 1
18. Burnley 2 0
19. Sheffield United 3 0
20. Fulham 3 0
Takımlar O P
1. Real Betis 3 6
2. Granada 3 6
3. Real Sociedad 3 5
4. Celta de Vigo 3 5
5. Valencia 3 4
6. Real Madrid 2 4
7. Getafe 2 4
8. Villarreal 3 4
9. Atletico Madrid 1 3
10. Barcelona 1 3
11. Sevilla 1 3
12. Levante 2 3
13. Osasuna 3 3
14. Athletic Bilbao 2 3
15. Cádiz 3 3
16. Huesca 3 2
17. Real Valladolid 3 2
18. Eibar 3 1
19. Deportivo Alaves 3 1
20. Elche 1 0
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@