16.07.2020, 09:58 75

SAKARYA-OŞ ŞEHRENGİZİ

Elimdeki kitap, Kâmil Uğurlu’nun okuduğum dördüncü şehrengizi. 

Bir farkla ki bunu, muhterem eşleri M. Hilâl Uğurlu Hanımefendi ile birlikte hazırlamışlar.

         Yazılarımızı takip edenler için hatırlatma kabilinden söyleyiverelim; okuduğumuz ve hakkında bu köşede görüşlerimizi ifade ettiğimiz bundan önceki Uğurlu şehrengizleri:

         -Konya Şehrengizi (2005)

         -Karaman Şehrengizi (2010)

         -Kahramanmaraş Şehrengizi (2018)

         Ve şimdi de -İki Kardeş Şehir İçin Güzelleme- üst tesmiyesi ile Sakarya-Oş Şehrengizi

         Uğurlular, kitabın sunuş yazısında; “TÜRKSOY Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı’nın doğru bir kararla 2019 yılının Kültür Başkenti olarak Oş’u seçmesi; (2020’de Özbekistan/Hive-RMY) sanat ve kültür dünyasının dikkatini tekrar Kırgızistana’a ve Oş’a çekmiştir” diyorlar.

         Bir diğer husus, Türk Dünyası Mimarlar ve Mühendisler Birliği (TDMMB), kurultaylarını bu yıl Oş’ta yapmaya karar verdi.

         Sunumlarının devamında ise Uğurlu eşler; “Ve Oş ile Sakarya Belediyeleri, kardeşliklerini ilan etti” diyorlar.

         “Üst üste teşekkül eden bu olaylar üzerine Sakarya Büyükşehir Belediyesi, Oş ve Sakarya konulu bir şehrengiz hazırlanmasının uygun olacağını” düşünüyor ve bu kutlu iş de M. Hilâl Uğurlu ile Kâmil Uğurlu’ya nasip oluyor.

Diyorlar ki Uğurlular sunuş yazılarının hitamında;

         “Bu kitap, iki kardeş şehir üzerine yazılmış bir güzelleme, bir şehrengizdir. Yani ‘şehir tarihi’ veya ‘şehir monografisi’ değildir.”

         Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından bastırılan 334 sayfalık kitabın ilk bölümü Sakarya’ya, ikinci bölümü Oş’a ayrılmıştır. Daha önceki şehrengizlerde olduğu gibi Sakarya-Oş şehrengizinde de gerekli görüldükçe fotoğraflarla eser görsel manada zenginleştirilmiştir.

Fakat asıl zenginlik, şahısların ve şehirlerin anlatımında gösterilmiştir, denebilir.

Kitap boyunca, yeri geliyor sevinip gülüyor; yeri geliyor üzülüp ağlama raddesine geliyorsunuz.

Eserde bir de yanlış bir kanaate parmak basılarak bir ezber bozuluyor ki (s.119-120) belirtmeye değer:

         22 gün, 22 gece süren Sakarya Savaşı, Sakarya Ovası’nda değil Sakarya nehri boyunda cereyan etmiştir. Şu hâlde, bu savaş için, “Sakarya Meydan Savaşı” demek de bizce doğru olmayacaktır o zaman.

         Sakarya-Oş Şahrengizi’nde kimi anılar-anlatılar, anısıyla da anlatısıyla da etkileyici ve unutulmaz. Birkaçına sathi de olsa dokunarak geçelim:

         -Arnavut Kâzım Efendi’nin, oğluna Varlık adını vermesi

         -Takım elbiseli adam Alâeddin Yılmaz’ın hikâyesi

         -Taraklılı Çakır Mehmet Efendi’nin ikinci eşi Münevver Hanımın beyine ve üvey iki çocuğuna takdire şayan davranışı

         -Milis Güçler Komutanı Halit Molla’nın tokgözlülüğü

         -Kerem-Ali meseli

         -Yalaza, yalaza kültürü ve kitapta geçen yalaza örnekleri

         -Adapazarı’nın sırlılarından Deli Hamit ve Hacı Rıfat

         -M. Niyazi Özdemir bahsinde hemşehrimiz değerli hikâyeci Şerif Aydemir’in ve Adapazarı’nı aydınlatan isimler arasında yine hemşehrimiz karikatürist Osman Suroğlu’nun anılması.

         Kitapta geçen Ahmet Kutsi Tecer’le ilgili kimi bilgilere dair ise diyeceğimiz var. Şöyle deniyor kitapta (s.137) özetle: Şair A. Kutsi Tecer, “Orda bir köy var uzakta” şiirini Geyve-Sarıgazi köyü için yazmıştır.

         Oysa bizim bildiğimiz, Tecer, her ne kadar Kudüs’te doğmuşsa da aslen Erzincan ili Eğin-Kemaliye ilçesinin Apçağa köyündendir. Tecerlerin Apçağa’daki evleri müzeye dönüştürülmüştür. Bu köyü uzaktan da olsa görmüşlüğüm var. Karasu vadisinde bir dağ eteğine kurulmuş sapada asude bir köydür Apçağa. Ve denilir-bilinir ki Ahmet Kutsi Tecer bu ünlü şiirini bu köy için yazmıştır. İki köye dair duygularını harman etmiş olsa ne ziyanı sanki…

         Şimdi de şehrengizin Oş bölümü üzerinde duralım gelin.

         Oş, Kırgızistan’ın güneybatısında Fergana vadisinde 3000 yıllık mazisi olan kutlu bir şehir. Oş’u yücelten üç isimden biri olan Şeyh Siracüddin bir şiirinde der ki:

                   Oş, yeryüzünde en hayırlı beldedir

                   Yedi şerefli şehirden biridir.

         Lakin aynı muhterem zatın s.292-293’teki beyanları menfi manada dikkat çekicidir.

Her ne kadar yazar, onun bu ifadelerini gurur ve enaniyetten uzak tutmak istiyorsa da biz şeyhin bu söylemlerini bir kıylükalden ibaret sayıyoruz.

Çünkü eğer söylemişse, açıkça kendini yüceltme var bu sözlerde, gurur ve enaniyet var.

         Oş deyince, Taht-ı Süleyman da denilen Süleyman Dağı’nı anmadan geçmek olmaz. Oşluların söylediği şekliyle Süleyman Too.

         Şehrengizin bir yerinde (s.260) geçer. Yazarlarımız, Abdullah Hayrullahoğlu’nun bir yazısından alıntılamış.

         Hicaz’a hacca gidenlere orada sorarlarmış:

         -Nerelisiniz?

         -Buharalıyız, deyince ikinci soru şu olurmuş:

         -Peki, önce oradaki haccı ifa ettiniz mi?

         Hacı adayı şaşkın:

         -O hangi hacc?

         -O, Oş şehrindeki Taht-ı Süleyman ziyaretidir.

         Söz, Kırgızistan’dan, Oş’tan açılmışken, kitabın bu bölümünde Manas ve Cengiz Aytmatov bahse dâhil edilmişken bizim de bu babda söyleyeceğimiz üç-beş cümlemiz vardır.

İlki şu: İlimizin tek yayın kuruluşunun ismi Manas Yayınevi’dir.

         İkincisi: Bir vakitler Manas Yayınevi mahfilince organize edilen Hazar Şiir Akşamları’nın 15.sine (yıl:2007) dünyaca ünlü Kırgız-Türk yazarı Cengiz Aytmatov da Elazığ’a davet edilmişti.

Onun onuruna tertip ettiğimiz o program çerçevesinde ilimizde bir parka ismini vermiş ve kendilerine Türk Dünyası Hizmet Ödülü’nü takdim etmiştik.

         24 Ekim 2007’de Elazığ’a gelen ünlü romancı 10 Haziran 2008’de vefat edecektir. Ve bu kez biz, bir tevafukla tam da 24 Ekim 2008’de Aytmatov’u anmak ve 80. doğum yılını kutlamak maksadıyla Bişkek’te olacağız.

Atabeyit’te onun ve babası Törekul’la birlikte 1938 Çontaş Katliamında şehit edilen 137 Kırgız şair, yazar, aydın ve ileri geleninin mezarını ziyaret edeceğiz. Bu seyahatimizi o günlerin Günışığı’nda yazmıştık.

         Keşke yer ve zaman müsait olsaydı, şimdi de diyeceklerimiz içimizde, yazacaklarımız kalemimizde ukde kalmasaydı.     

Yorumlar (0)
az bulutlu
Namaz Vakti 28 Şubat 2021
İmsak 05:29
Güneş 06:50
Öğle 12:41
İkindi 15:49
Akşam 18:21
Yatsı 19:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Ankara Keçiörengücü 24 39
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 25 49
3. Leicester City 26 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 24 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 26 33
14. Southampton 25 30
15. Burnley 26 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 24 52
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 24 37
8. Levante 25 32
9. Athletic Bilbao 24 30
10. Celta de Vigo 25 30
11. Granada 24 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 23 21
20. Huesca 25 20
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@