30.11.2020, 10:43 215

UZAKTAN EĞİTİMDE KAFALAR KARIŞIK

Farklı kademelerdeki eğitim kurumlarının birçoğunda uzaktan eğitim kullanılmasının kaçınılmaz olduğu bu süreçte, uygulayıcıların kafası maalesef çok karışık! Çünkü eğitimde PUKÖ (Planla-Uygula-Kontrol et-Önlem al) diye bilinen döngünün tamamlanamadığı düşüncesi hâkim.

PUKÖ döngüsü kalite güvencesini sağlamak için kullanılan bir kavram. Hemen her işlemde bu döngünün tamamlanması beklenir. Peki, eğitimde PUKÖ denilirse ne anlaşılmalıdır? Bir dersin izlencesinde dersin amacı, hedefi, takip edilecek ders kitabı/ders notu, yardımcı kaynaklar, haftalık ders konuları ve içerikleri belirgin olmalıdır. Ders izlenceleri ayrıca ölçme/değerlendirme bağlamında ne tür tasarrufların yapılacağını (kısa sınav, ödev, proje, sanal laboratuvar kullanımı, ara sınav, sözlü sınav, ders projesi vb.), Avrupa Kredi Transfer Sistemi (AKTS) kapsamında öğrenci yükleri ve ders öğrenme çıktıları ile program anahtar öğrenme çıktılarına ilişkin bilgileri de içermelidir. PUKÖ döngüsünde bu anlatılanlar Planla (P) kısmına girmektedir.

Dersin bizatihi ders izlencesine göre işlenmesi Uygula (U) kısmını oluşturur. Kontrol (K) ise ilgili dersin ders izlencesine göre işlenip işlenmediğinin, beklenilen çıktılara ulaşılıp ulaşılmadığının gözetlendiği kısımdır. İşte bu Kontrol (K) bölümünde ölçme ve değerlendirme ölçütleri kapsamında sürecin izlenmesi gerekir.

Uzaktan eğitimde en kritik nokta, ölçme değerlendirmenin yeterince yapılamadığı görüşüdür. Gerekçe olarak da hem teknolojinin hem de Kişisel Verilerin Korunması Kanununun (KVKK) sınava uzaktan girenlere tanıdığı imtiyazlar gerekçe gösterilmektedir. Ölçme-değerlendirme konusunda çok farklı görüşler olmasına karşın, ben istenirse ve uygun uzaktan eğitim araçları kullanılırsa, sınav güvenliğinin olabildiğince sağlanabileceği görüşündeyim.

Ölçme-değerlendirme için çok farklı yöntemler uygulanabilir. Dersi alan öğrenci sayılarına bağlı olarak ölçme-değerlendirme araçları değişiklik gösterebilir. Örneğin öğrenci sayıları az olan bir derste sınav güvenliği çok yüksek seviyede sağlanabilir. Ben kısa sınavlarda, ara sınavlarda ve final sınavlarda aşağıdaki yöntemleri kullanıyorum.

1. Sınavı yapacağım Öğrenme Yönetim Sistemini (Blackboard, Schoology, Moodle, ILIAS LMS vb.) önceden ilan ediyorum.

2. Öğrencilerin sınava girebilmesi için kimliklerini kameraya göstermelerini ve sınav süresince yüzleri açık olacak biçimde kameranın kapatmayacaklarına dair ekranda Pop-Up şeklinde yansıyan metni onaylamalarını istiyorum. Böylece KVKK’nın gerekliliğini sağlamış oluyorum. Bunun için LMS’ye ilave olarak ücretsiz olan Hangouts (Google Meet) ve ekran kaydını almak için de Screen-O-Matic yazılımlarını kullanıyorum.

3. Öğrencinin sınava girdiği mekânda başkalarının olup olmadığını, öğrencinin sınav esnasında başka ekranlara bakıp bakmadığını arka tarafa yerleştirdiği bir ayna ile kontrolünü ve ortam sesinin de kaydedilmesini sağlıyorum. Bu bahsettiğim yöntemlerle yaptığım sınavlar ait bazı videoları Youtube kanalımda seyredebilirsiniz:

https://youtu.be/3mzwMltRYB0 (Bu sınava öğrenciler Irak’tan, Nijerya’dan ve Türkiye’den girdiler)

https://youtu.be/PGTVRNa-MhI  (Bu sınava öğrenci Amerika’dan girdi)

4. Sınavlarda en az 40-50 soru soruyorum. Sınav soruları ve doğru şıkların yerlerini sistem sayesinde karıştırıyorum. Böylece soruların ve doğru şıklarının her öğrencinin ekranına farklı yansıtılmasını sağlıyorum.

5. Soru çeşitliliğini çoğaltıyorum. Örneğin bir sınavda boşluk doldurma, çoktan seçmeli, doğru-yanlış, eşleştirme, sıralama, ucu açık vb. soru tiplerine yer veriyorum.

6. Soruların ekranda tek tek gözükmesini sağlıyorum ve her soruya kendi içinde ayrı süre veriyorum (https://youtu.be/HC2zuWgk6A0).  Örneğin bir doğru-yanlış sorusuna kolaylığına göre 30 saniye süre verirken, açık uçlu bir soruya 5 dakika veriyorum.

7. Ekranda tek tek gözüken soruya zamanında cevap verilmemesi durumunda, sistem otomatik bir sonraki soruya geçiyor. Bu sayede öğrenci sorunun cevabını biliyorsa, zamanında zaten cevaplayabiliyor. Bilmiyorsa o sorunun cevabını aramak için zamanı yetmiyor.

Yukarıda belirttiğim yöntem ve tedbirler sayesinde sınav güvenliği yüzde yüz sağlanmakta ve uzaktan sınavın hiçbir açığı söz konusu olmamaktadır.

Uygulama içeren derslerimde İnternet’te açık kaynak olarak sunulan sanal laboratuvar ortamlarını kullanıyorum. Örneğin fizik ya da elektrik-elektronik alanlarında devre tasarımı yaptıranlar, sanal laboratuvar sitelerini kullanabilirler. Öğrenci sanal deney seti üzerinde devreyi tamamlayıp sistemin çalıştırdığını bizzat gösterebilir. Devre analizi ile ilgili sanal laboratuvara örnek: https://www.ni.com/en-tr/support/downloads/software-products/download.labview.html#346254

Sanal laboratuvarlar çok yaygınlaştı ve Yükseköğretim Kurulu da (YÖK) sanal laboratuvarlar konusunda (Fizik ve Kimya örneği) hizmet vermektedir (https://yoksanlab.yok.gov.tr/) Bu siteye e-devlet şifresi ile girilmektedir. Bu uygulamayı kullanabilmek için üniversitelerde idari, akademik yetkili veya öğrenci statüsünde bulunması ve uygulamada tanımlanmış görevleri olması gerekmektedir.

Maalesef öğrencilerin bir kısmı ödev yaparken kopyala-yapıştır yöntemini kullanmakta ve aynı ödevleri sunmaktadır. Bu nedenle ölçme ve değerlendirme gerçek anlamda yapılması mümkün görülmemektedir. Ödevler verilirken öğrencilere mümkün olduğunca özgün ve İnternet’ten kolayca çözümünü bulamayacakları türden konular türetilmelidir. Öğrenci sayısının az olduğu sınıflarda her öğrenciye özgü ödev vermek mümkündür.

Öğrencilerin ödevlerinin kontrolünün mutlaka SafeAssign araçları ile denetlenmesi sağlanmalıdır. Benzerlik oranını belirleme konusunda Ithenticate, Turnitin yazılımları yanında yerli yazılım İntihal kullanılmalıdır.   

Sanal sınıflarda ders anlatılırken, öğrencilerin sanal odaya aktif katılımlarını sağlamak gerekir. Derse aktif katılan, sorulara cevap veren, kameralarını açık tutan öğrencileri teşvik etmek için örneğin 10 değerinde bir puan verilebilir.

Uzaktan eğitimde öğrenci merkezli öğretimlere önem verilebilir. Bir proje konusu verilerek öğrencilerin takım halinde çalışmaları ve projelerini canlı sunmaları sağlanarak, ders değerlendirmeleri yapılabilir.

Diğer bir ölçme-değerlendirme aracı da canlı sözlü sınav yapmaktır. Sorular zarf içerisinde konulabilir ve öğrenci sanal sınıfta işaret edeceği zarfı kendisi seçerek, o zarf içerisinde çıkan soruları cevaplaması istenebilir.

Ödevlerde video kayıt sistemleri de kullanılabilir. Öğrenciler kendilerine verilen ödevin çözümü için video kaydı yapabilir ve Youtube üzerinde o ders için açılan liste dışı bir alana videolarını yükleyebilir. Öğretim üyesi, video kayıtlarını seyrederek not verebilir.

Uzaktan eğitim Öğrenme Yönetim Sistemlerine paralel olarak proctor, respondus türü yazılımlar kullanılarak, sınav esnasında öğrencilerin yaptığı kopya girişimleri, videoları otomatik kayıt altına alınarak ilgili öğretim üyelerine uyarı olarak gönderilebilmektedir. Bu sistemin dezavantajı, uyarı olarak gelen videoların tümünün izlenmesine harcanan zamandır.

Uzaktan eğitimde alınabilecek diğer bir tedbir öğrencinin sınav esnasında aynı bilgisayarda diğer sitelere girmelerinin önlenmesidir. Bu sistemde ekran kilitlenmekte ve öğrenci başka sitelere girememektedir. Ancak öğrenciler buna da çözüm bulabilmekte ve ikinci bir bilgisayarı kullanarak cevap araması yapabilmektedir.

Diğer bir önlem olarak da öğrencinin sınav esnasında web kamerayla göz bebeklerinin takibidir. Bu konuda bir doktora çalışması yaptırdım ve bu çalışma Şubat 2020 tescillenmiştir (https://www.asafvarol.com/tezler/emre_thesis.pdf). Ancak bazı öğrenciler sınav esnasında düşünürken sabit bir noktaya bakabilmektedirler. Dolayısıyla düşünüyor mu yoksa başka bir ekrandan kopya çekiyor mu belirlenmesi zor olabilmektedir.

Uzaktan eğitim sınav güvenliğinin sağlanması için uyguladığım ayna kullanılması uygun bir çözüm olabilir. Ayna yerine bilgisayara ikinci bir kablolu kamera bağlanabilir. Bu kamera öğrencinin kullandığı sandalyeye iliştirilebilir. Böylece bu kamera öğrencinin sınav esnasında bilgisayarda yaptığı işlemleri ters açıdan kaydederek, kopya yapıp yapmadığı tespit edebilir.

Sınav güvenliğinin sağlanması, öğrencilerin bilmediği konuların sınavlarla tespit edilmesi ve uzman sistemler yardımı ile öğrencinin ilgili konulara yönlendirerek bilmediği konuları öğrenmelerinin sağlanması durumunda, PUKÖ döngüsünün Önlem –al (Ö) kısmı da tamamlanmış olacaktır.

Uzaktan eğitimde sınavların polisiye yöntemlerle takibine karşı olduklarını ve öğrencilere güvenmek gerektiğini belirten bazı öğretim üyelerine aşağıdaki soruları yöneltiyorum.

Uzaktan eğitim Öğrenme Yönetim Sistemleri (LMS) üzerinden yapılan ve gerekli önlemler alınmadığı için öğrencilerin büyük bir bölümün birbirinden kopya çekerek, haksız yüksek not almaları doğru mudur?

Öğrenciler her dersle ilgili Whatsapp ya da Telegram üzerinden gruplar kurarak, sınav sorularının resimlerini çekip anında kendi aralarında paylaşarak soruları çözmeleri, dürüst davranan diğer öğrencilere haksızlık değil midir?

Yeterli eğitim alamadıkları halde haksız elde edilen yüksek notlarla diploma sahibi olmaları uygun mudur?

Kişisel Verilerin Korunması Kanununu (KVKK) bahane ederek, kamerasını açmayan ve yerine başkasının sınava girmesini sağlayan öğrencilerin bu sözde bahaneleri kabul edilebilir mi?

Sonuç olarak, küresel salgın (pandemi) nedeniyle zorunlu olarak kullanılan uzaktan eğitim Öğrenme Yönetim Sistemlerinde (LMS) sınav güvenliğinin maksimum düzeyde sağlanması zorunludur. Bunun için de yukarıda belirttiğim hususlar kapsamında gerekli önlemlerin eğitim kurumlarımızda alınması gerektiği görüşündeyim.  

Yorumlar (1)
Sibel ÖZTAŞ 2 ay önce
Kıymetli Asaf Hocam; her hocanın uzaktan eğitimi anlayabilecek alt yapıya sahip olmadığını düşünüyorum. Hocaların uzaktan eğitimden ne anladıkları önemli. Bazı hocalar yüz yüze eğitimi yapabilecek gerekli pedagojik alt yapıya dahi sahip değilken, uzaktan eğitim ile karşı karşıya kaldı. Size katılıyorum. Burada önemli nokta şu. Hoca acaba hocalığını yapabiliyor mu?
-2°
kapalı
Namaz Vakti 27 Ocak 2021
İmsak 06:01
Güneş 07:26
Öğle 12:41
İkindi 15:22
Akşam 17:46
Yatsı 19:05
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Fenerbahçe 20 42
3. Galatasaray 20 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Alanyaspor 20 34
6. Trabzonspor 20 33
7. Hatayspor 20 32
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Kasımpaşa 20 25
13. Rizespor 20 25
14. Sivasspor 20 24
15. Başakşehir 20 24
16. Konyaspor 20 23
17. Kayserispor 20 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 20 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 18 37
3. Samsunspor 18 36
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 18 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 18 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Menemen Belediyespor 18 19
15. Akhisar Bld.Spor 18 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. Man City 19 41
2. M. United 19 40
3. Leicester City 19 38
4. West Ham 20 35
5. Liverpool 19 34
6. Tottenham 18 33
7. Everton 17 32
8. Arsenal 20 30
9. Aston Villa 17 29
10. Chelsea 19 29
11. Southampton 19 29
12. Leeds United 19 26
13. Crystal Palace 20 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 20 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 20 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Athletic Bilbao 19 24
10. Celta de Vigo 20 24
11. Cádiz 20 24
12. Levante 19 23
13. Getafe 19 23
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@