12.06.2020, 11:29 127

VEKALET SAVAŞLARI                                       

Uluslararası ilişkilerde aktörler temel hedeflerini gerçekleştirmek, güvenliklerini tesis etmek ve çıkarlarını korumak için çeşitli stratejiler belirlerler. Strateji belirleme ve uygulama sürecinde en önemli husus ise amaç-araç uyumudur. Daha açık ifadeyle aktörler açısından rasyonel olan belli amaçlar ekseninde belirlenen stratejilerini için en uygun araçları kullanmalarıdır. Günümüzdeyse gerek bölgesel gerekse küresel rekabet ve mücadelede devletlerin “vekâleten savaş” gerçekliğine uygun stratejilere ağırlık verildiği aşikârdır. Vekâleten savaşlarda kullanılan enstrümanlar ise ağırlıklı olarak başka devletler ve devlet-altı veya devlet-dışı aktörlerdir. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ise gerek uluslararası sistemin dinamikleri gerekse dış politika tercihlerinden ötürü Ortadoğu jeopolitiğinde yürütülen vekalet savaşlarında devlet-dışı aktör olarak tanımlanabilecek terör örgütlerini enstrüman olarak kullanma eğilimindedir.

ABD’nin vekil aktör olarak terör örgütleriyle ilişkisinin YPG örneğinden tartışılacağı bu analizin daha anlaşılır olması açısından ilk olarak “vekâlet savaşları/vekâleten savaş” kavramının açıklanması gerekmektedir. İnsanlık tarihi boyunca var olan bir olgu olan çatışma durumunun siyasal aktörler arasında vücut bulan karşılığı olan savaşlar, tarihin akışına uygun bir şekilde evrim geçirmiştir. Kavramın varlığının statik bir özellik göstermesine karşın muhtevasındaki dinamizmin varlığı tartışma götürmeyen bir realitedir. Bu kapsamda eski savaşlardan modern savaşlara gerçekleşen devinimin günümüzdeki süreçte en çok karşılaşılan olgusu ise vekalet savaşlarıdır. Devletlerin nükleer kapasitelere ulaşmaları ve bunun dehşet dengesi üzerinden bir caydırıcılık sonucunu doğurmasından dolayı aktörler, konvansiyonel silahlarla yürütülen sınırlı savaşları tercih etmektelerdir. Özellikle Soğuk Savaş dönemindeki iki kutuplu yapıda blokların liderleri olan ABD ve Sovyetler Birliği’nin nükleer savaş riskinden dolayı doğrudan çatışma yerine vekâlet savaşlarını tercih ettiği bilinmektedir. Günümüzde ise bu tercihlerden vazgeçilmediği ve özellikle Ortadoğu jeopolitiğinde devlet-altı veya devlet-dışı aktörler tercih edildiği görülmektedir.

Küresel rekabetin acımasız şekilde yürütüldüğü bölgelerin başında gelen Ortadoğu, Washington açısından ABD hegemonyası için en önemli sacayaklarından birisi olarak ele alınmaktadır. Sahip olduğu yer altı kaynakları, önemli kara ve deniz ticaret yollarının keşişim bölgesi olması, silah ticareti başta olmak üzere gelişmiş Batı devletlerinin ekonomik hedeflerine cevap vermesi gibi önemli nedenlerden dolayı önem arz eden Ortadoğu; ABD’nin başat aktörlüğün en temel bileşkesi olan Atlantik İttifakı’nın sürdürülmesine ara unsur görevi üstlenmektedir. Dolayısıyla Beyaz Saray açısından vazgeçilmesi mümkün olmayan Ortadoğu gerek iç dinamikleri gerekse dışsal nedenlerden dolayı istikrarsızlığın ve savaşların ana vatanı durumuna evrilmiştir. Bu noktada diğer aktörler gibi ABD’de bölgedeki çıkarlarını muhafaza etmek ve bölge stratejisini sürdürebilmek için vekâlet savaşlarında yer almaktadır.

11 Eylül saldırılarıyla birlikte ABD, güvenlik konseptinde birtakım değişikliklere giderek hem yeni güvenlik sorunlarını tanımlamış hem de tehditlerle mücadelede yeni yöntemler geliştirmiştir. Bu kapsamda saldırılardan sorumlu tuttuğu aktörlerle küresel bir mücadeleye girişen ABD, önce Afganistan’a müdahale etmiş ardından uluslararası güvenliği tehdit ettiği gerekçesiyle Irak müdahalesini gündeme getirmiştir. Irak’a müdahale sürecinde Türkiye’yle yaşanan “1 Mart Tezkeresi Krizi”, Washington’un Ankara’yla olan ilişkilerini yeniden ele alması sonucunu doğurmuştur. Bu bağlamda Ankara’yı müttefiklik ruhuna aykırı davranmakla suçlayan ve cezalandırmak isteyen ABD, Türkiye’nin milli varlığına tehdit oluşturan terör gruplarını paramiliter savaşçılar olarak değerlendirmiş ve yeni müttefiki olarak tanımlamıştır. Bu kapsamda Irak’ın kuzeyinde dolaylı olarak PKK terör örgütüyle ilişki tesis eden ABD günümüzde Suriye jeopolitiğindeki mücadelede PKK’nın türevi olan YPG ile konjonktürel ve taktiksel bir işbirliği içerisindedir.

PKK terör örgütünün son dönemde Türk Silahlı Kuvvetlerinin başarılı ve istikrarlı operasyonlarıyla sahadaki varlığının tamamen etkisizleşmesi örgüt militanlarının sözde liderleri sorgulamasını beraberinde getirmiştir. Bu durum bir yandan örgüt içi çözülme ve çatışmaları diğer yandan ise örgüte katılımların durması sonucunu doğurmuştur. ABD’nin 1997 yılından itibaren terör örgütü listesine dahil ettiği PKK ile işbirliği tesis etmesi hem meşruiyet sorununu hem de ABD’nin uluslararası kamuoyunda imaj kaybını gündeme getirecek bir husustur. Bundan sonrada gerek ABD’nin gerekse emparyal güç olarak bilinen diğer ülkelerin el altından çeşitli terör örgütlerini destekleyerek vekalet savaşlarına devam edeceklerine hiç kuşku yoktur.Nitekim bunun en son örneği olarak Libya’da gayrimeşru hafter isimli generali destekleyerek hüsrana uğrayan Rusya gösterilebilir.Görüşmek Dileğiyle …

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 29 Kasım 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Valencia 15 19
11. Osasuna 14 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Cádiz 15 12
18. Elche 14 11
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@