03.12.2021, 12:20 78

YAŞAMIN TÜM ALANLARINDA ENGELSİZ BİR DÜNYA TEMENNİ EDİYORUM

3 Aralık günü 1992 yılından bu yana 3 Aralık Dünya Engelliler Günü Birleşmiş Milletler tarafından uluslarararası bir gün olarak kabul edilmiştir.

Türkiye’de toplumun en dezavantajlı kesimlerinden birini engelli bireyler oluşturmaktadır. Engellilerin erişilebilirlik, eğitim, istihdam, sağlık alanında yaşadıkları sorunlar nedeniyle hayata katılmaları engellenmektedir ve bu sebeple toplum dışına itilmektedirler. Engelli hakları savunucuları, sorunun tekerlekli sandalye ya da rampa ile sınırlı olmadığını, esas olarak ayrımcılık odağında gelişen bir insan hakları ve eşitlik sorunu olduğuna vurgu yapmakta ve insanların engellilere yönelik önyargılarına dikkat çekmektedirler.

Tarihsel olarak engellilik ilk çağlardan itibaren “ilahi bir ceza” olarak görülüp uğursuz ve gereksiz sayılmıştır. Antik Yunan ve Roma kültürlerinde mükemmel olmadıkları düşünülen engelli çocukların terk edildikleri, köle olarak satıldıkları, dilendirildikleri ve hatta öldürüldükleri ifade edilmektedir.6 Antik Çağ’da “deformasyonu” olan bebeklerin şansızlık ve tanrının öfkesinin bir simgesi olarak kabul edildiği için öldürülmeleri tanrıyı yatıştıran bir kurban edimi olarak görülmekteydi. Engelli kişilere yönelik bu bakış Ortaçağ’da acıma ve destek mekanizmalarını içeren dini hareketler ile dengelenmiş ancak buna rağmen engellilerin cadı olarak görülüp zulüm görmeleri engellenememiştir. Ortaçağ’da dilencilik engelliler arasında geçimlerini sağlamak için yaygın bir yoldur, bunun yanında ilk yatılı kurumlar da yine bu dönemde açılmaya başlamıştır.

Modern çağın başlamasıyla birlikte doğa ve tanrı arasındaki kavramlar dönüşüme uğrayarak bilim meşrulaşmış ve yeti yitimi tıbbi alanın konusu haline gelmiştir. Bunun sonucunda doktorların, eğitimcilerin ve bakıcıların engelli kişilerin hayatındaki yeri yükselişe geçmiştir. 19. yüzyılda ise özellikle sağırların aralarında olduğu ilk engelli mücadelesi başlamıştır; ancak bu ilerleme ABD ve Avrupa’da 19. yüzyıl boyunca engellilerin ucube gösterisi adı altında sergilenmesini engellememiş, hatta bu 1940 yılına kadar ABD’de devam etmiştir; üstelik öjeni tartışmaları da bu dönemlerde yükselmiştir.

20. yüzyıla ise yatılı kurumların artması ve engelli kişilerin okullarda uğradıkları ayrımcılık damga vurmuştur.8 Shakespeare de engelliliğe yönelik bakışı tarihsel olarak üçe ayırmaktadır; engellik, geçmiş dönemde ilahi cezalandırma, karma düşüncesi ya da ahlaki kusur üzerinden, aydınlanma sonrasında ise biyolojik kusur üzerinden açıklanmışken engelli hareketinin toplumsal baskıya, kültürel söyleme ve çevresel engellere odaklandığını belirtmektedir.

2000’li yıllarda Türkiye’nin Avrupa Birliği üyelik sürecine girmesiyle engelli bireylere ilişkin geliştirilen politikalar daha ciddi bir kurumsallaşma ile ele alınmaya başlamıştır. 2002 yılında ilk kez engellilerin demografik özelliklerine ilişkin araştırma yapılmıştır. Türkiye Özürlüler Araştırması’nda engellilik 6 ana başlık altında tanımlanmıştır: ortopedik engellilik, görme engellilik, işitme engellilik, dil konuşma engelliliği, zihinsel engellilik ve süreğen hastalık.

Engellilere yönelik ilk ve en kapsamlı hukuki düzenleme 7 Temmuz 2005’te kamuoyunda “Engelliler Yasası” olarak adlandırılan 5378 sayılı Engelliler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’dur.

Birleşmiş Milletler Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme Türkiye tarafından 30Mart 2007’de imzaya açıldığı ilk gün imzalanmış̧ 14 Temmuz 2009’da Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmıştır. Sözleşme’nin bireysel başvuru hakkı getiren Ek İhtiyari Protokolü'nün onay sürecini ise Türkiye altı yıl gecikmeli olarak ancak Mart 2015’te tamamlayabilmiştir. Sözleşmenin imzalanmasının ardından iç hukukta da düzenlemelere gidilmiştir; ilk olarak 2013 yılında yapılan yasal değişiklikle yasalardan “özürlü”, “sakat” ve çürük ifadeleri çıkartılmış, sadece engelli kelimesinin kullanılmasına karar verilmiştir.

Türkiye’de uygulamada sorunlar olsa da engelli bireylerin haklarının gerek ulusal gerekse uluslararası yasalarla korunduğu söylenebilmektedir

Bugün artık engellilerin yaşadıkları sorunların ve taleplerinin bir insan hakları meselesi olarak ele alınması gerektiği tartışma götürmeyen bir gerçektir. Türkiye’de 2000 yılından itibaren Avrupa Birliği üyelik süreci ile birlikte gerek devlet politikalarında gerekse sivil toplum alanında uygulamalardaki tüm eksikliklere rağmen bir ilerleme olduğu gerçektir. 2005 yılında kabul edilen Engelli Hakları Kanunu ve ardından Birleşmiş Milletler Engelliler Hakkında Sözleşme’nin imzalanması, engellilik meselesinin insan hakları bağlamında hukuki zemine oturmasını sağlamıştır.

Asıl engel cehalettir.

Kaynak: NİLAY VARDAR; İSTANBUL-2020

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 20 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Beşiktaş 22 35
5. Hatayspor 21 35
6. Başakşehir 21 34
7. Adana Demirspor 22 34
8. Alanyaspor 21 32
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 22 26
15. Göztepe 22 24
16. Antalyaspor 21 23
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 22 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 21 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 20 24
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Yeni Sayımız
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@